کتاب الطهارة/نجاسات/عرق جنب از حرام/رجوع به اصل عملی

موضوع: کتاب الطهارة/نجاسات/عرق جنب از حرام/رجوع به اصل عملی

مرحله‌ی ششم: رجوع به اصل عملی.

درباره‌ی طهارت عرق جنب از حرام، دلیل اجتهادی (روایت، اجماع) وجود دارد و لذا نوبت به اصل عملی نمی‌رسد. ولی بر فرض عدم دلیل اجتهادی، اصل عملی عامّ نسبت به خود عرق، استصحاب طهارت است چون جوهره‌ی عرق قبل از وصول به مسمّای عرق، به استناد اصل طهارت، طاهر است و همین طهارت، بعد از رسیدن به مرحله‌ی عرق استصحاب می‌شود (جواهر، ج۶ ص۷۸ در عرق ابل جلّاله). بنابراین، مقتضای استصحاب طهارت، به ضمیمه‌ی اصل طهارت، طهارت عرق است. و اصل عملی خاصّ درباره‌ی عرق، اصل طهارت است چون علم و یا علمی به نجاست عرق وجود ندارد (علی الفرض) تا علم، وارد بر اصل طهارت و علمی، حاکم بر اصل طهارت باشد.

نتیجه نهایی بحث: به عنوان فتوای تنجیزی، عرق جنب از حرام طاهر است.

متفرّقات:

اموری که در مسأله عرق استفاده شد، با اندک تفاوتی، مثل اموری است که در مسأله سابق مورد استفاده قرار گرفت.

«الحمد للّه رب العالمین»

قال المحقّق صاحب العروة: الثانی عشر: عرق الابل الجلّالة.

مقدّمه اوّل: فتوای صاحب عروه.

عرق ابل جلّاله، نجس است.

مقدّمه دوّم: تبدیل فتویٰ به سؤال.

آیا عرق ابل جلّاله، نجس است؟

با حفظ این دو مقدّمه، مراحل استنباط حکم عرق ابل جلّاله عبارتند از:

مرحله‌ی اوّل: موضوع شناسی بدوی.

اجزاء موضوع در سؤال فوق، عرق و ابل و جلّاله است. معنای عرق و ابل، واضح است و لذا نیاز به موضوع شناسی ندارند. ولی برای جلّاله، سه معنا قابل تصوّر است.

معنای اوّل: معنای لغوی.

کلمه‌ی جلّاله در نظر اکثریّت لغویین، به معنای آکل عذره است (خلیل در العین ج۶ ص۱۸، ازهری در تهذیب اللّغة ج۱۰ ص۲۶۱، ابن عبّاد در المحیط فی اللّغة ج۶ ص۴۰۶، ابن سیده در المحکم و المحیط ج۷ ص۲۰۶ و در المخصّص ج۷ ص۹۳ و ج۱۱ ص۳۰، زمخشری در الفائق ج۱ ص۱۹۴، حمیری در شمس العلوم ج۲ ص۹۳۹، مطرّزی در المغرب ج۱ ص۱۵۴، ابن اثیر در النهایة ج۱ ص۲۸۸، ابن منظور در لسان العرب ج۱۱ ص۱۱۹، فیّومی در المصباح المنیر ج۱ ص۱۰۶، طریحی در مجمع البحرین ج۵ ص۳۴۰، زبیدی در تاج العروس ج۱۴ ص۱۱۴ و .....). ولی ابن درید معتقد است که جلّاله به معنای آکل البعر و الرجیع است (جمهرة اللّغة ج۱ ص۹۱).