کتاب الطهارة/نجاسات/عرق جنب از حرام/رجوع به اجماع

موضوع: کتاب الطهارة/نجاسات/عرق جنب از حرام/رجوع به اجماع

از فقهاء قرن سیزدهم:

مرحوم کاشف الغطاء.

این فقیه در شرح طهارت قواعد ص۳۰۷ نقل اجماع بر طهارت عرق نموده و در ص۳۰۸ نقل اجماع بر نجاست کرده و در نهایه در ص۳۰۹ قول به نجاست را اختیار کرده است. ولی در کشف الغطاء ج۲ ص۳۵۳ فتوی به نجاست عرق داده بدون اینکه نقل اجماع کند.

عبارت شرح طهارت قواعد: و عرق الجنب من الحرام ..... فی السرائر الاجماع علی طهارته ..... و فی الخلاف نقل الاجماع علی التنجیس بالنجاسة استنادا الی الاحتیاط ..... و القول بالنجاسة قویّ .....

عبارت کشف الغطاء: الثامن: عرق الجنب .....

نتیجه‌ی نهایی بحث در مرحله‌ی چهارم: مرحوم ابن ادریس به صراحت ادّعای اجماع بر طهارت عرق نموده و ظاهر عبارت مرحوم سلّار و ابن زهره ادّعای اجماع بر نجاست این عرق است و معقد اجماعی که سایر فقهاء ادّعاء فرموده‌اند، حرمت صلوة در این عرق است. مرحوم سلّار بعد از ادّعای اجماع بر نجاست، بر خلاف اجماع عمل کرده و فتویٰ به طهارت داده است. فتوای بر خلاف، نشانگر عدم اراده‌ی اجماع است (جواهر، ج۶ ص۷۵) و مرحوم شیخ انصاری نیز احتمال داده که مراد این فقیه از اجماع، شهرت باشد (کتاب طهارت، ج۵ ص۱۹۸). و از بین اجماع ابن ادریس و اجماع ابن زهره، بر فرض عدم امکان جمع عرفی، اوّلی به خاطر روایات صحیحه ترجیح دارد.

نکته: نظریّات عامّه.

عرق جنب از حلال و حرام، طبق مذاهب اربعه‌ی عامّه، طاهر است (نووی در المجموع فی شرح المهذّب ج۲ ص۱۵۰، سرخسی در المبسوط ج۱ ص۷۰، شیبانی در الاصل ج۱ ص۴۹).

مرحله‌ی پنجم: رجوع به عقل.

عقل با هر دو صورت آن (عقل حسنی و قبحی، عقل مناطی) فاقد حکم در این مسأله است به همان علّتی که در مسائل سابق بیان شد.