کتاب الطهارة/نجاسات/عرق جنب از حرام/رجوع به روایات

موضوع: کتاب الطهارة/نجاسات/عرق جنب از حرام/رجوع به روایات

۲) نسخه‌ی تهذیب: و بهذا الاسناد عن محمّد بن یعقوب عن عدّة من اصحابنا ..... تا آخر سند و متن کافی با اختلافی قلیل در متن. (تهذیب، تحقیق خرسان، ج۱ ص۲۶۸).

۳) نسخه‌ی استبصار: سند و متن روایت در استبصار مثل تهذیب است.

۴) نسخه‌ی وافی: سند و متن روایت در وافی مثل کافی است. (وافی، ج۶ ص۱۶۹).

۵) نسخه‌ی وسائل الشیعة: سند و متن روایت در وسائل مثل کافی است با اختلافی قلیل در متن. (وسائل، طبع آل البیت، ج۳ ص۴۴۵).

۶) نسخه‌ی هدایة الامة: و سئل علیه السّلام عن رجل اجنب فی ثوبه فیعرق فیه فقال: ما أری به بأساً. (هدایه، ج۱ ص۳۷۵).

۷) نسخه‌ی بحار الانوار: روایت بدون سند ذکر شده و متن آن مثل کافی است با اختلافی قلیل. (بحار، طبع بیروت، ج۷۷ ص۶۳).

بحث دوّم: درباره‌ی سند روایت.

نکته‌ی الف: قبلاً درباره‌ی عدّه مرحوم کلینی بحث شد. (رجال علّامه حلّی ص۲۷۲). نقل احمد بن محمّد بن عیسی از حسین بن سعید، کثیر و نقل احمد بن محمّد بن خالد از حسین بن سعید، نادر است. کثرت اوّلی و ندرت دوّمی موجب این ظنّ می‌شود که مراد از احمد، ابن عیسی باشد. اگر چه تعیین، فاقد ثمره است.

نکته‌ی ب: ظاهر عبارت نجاشی در رجال ص۳۱۵ و ظاهر عبارت شیخ در فهرست ص۳۷۱ این است که قاسم بن محمّد جوهری، امامی است و نقل اصحاب اجماع مثل صفوان بن یحیی و ابن ابی عمیر از این راوی، دالّ بر ثقه بودن این راوی است (تهذیب، تحقیق خرسان، ج۳ ص۲۵۷، کافی طبع اسلامیّه ج۱ ص۴۵۶). ولی بعضی این راوی را ضعیف می‌دانند (تنقیح المقال، طبع رحلی، ج۲ ص۲۴). روایت طبق سند کافی، به خاطر علی بن ابی حمزة، موثّقه است ولی بعضی روایت را به خاطر قاسم بن محمّد جوهری ضعیف می‌دانند (مرآة العقول ج۱۳ ص۱۵۳).

نکته‌ی ج: مراد از هذا الاسناد در سند روایت طبق نسخه‌ی تهذیب و استبصار، الشّیخ عن ابی القاسم جعفر بن محمّد است. روایت طبق نسخه‌ی تهذیب و استبصار نیز موثّقه است اگر چه بعضی به خاطر قاسم بن محمّد جوهری آن را ضعیف می‌دانند. (ملاذ الاخیار، ج۲ ص۳۸۸، کشف الاسرار، ج۳ ص۴۸۳).

بحث سوّم: درباره‌ی دلالت روایت.

از طرفی کلمه‌ی اجنب در سؤال سائل اطلاق دارد و لذا این کلمه به واسطه‌ی اطلاق شامل جنب از حلال و جنب از حرام می‌شود. قهراً جواب امام علیه السّلام نیز درباره‌ی مطلق جنب خواهد بود. ترک تفصیل امام علیه السّلام نیز مؤیّد اطلاق جواب است. از طرفی دیگر امام علیه السّلام درباره‌ی عرق مطلق جنب، حکم به عدم بأس فرموده و حکم به عدم بأس، ظهور در طهارت عرق مطلق جنب دارد. بنابراین، روایت دلالت بر طهارت عرق مطلق جنب می‌کند اعمّ از اینکه جنب، جنب از حلال و یا جنب از حرام باشد.