کتاب الطهارة/نجاسات/عرق جنب از حرام/رجوع به روایات

موضوع: کتاب الطهارة/نجاسات/عرق جنب از حرام/رجوع به روایات

مرحله‌ی سوّم: رجوع به روایات.

درباره‌ی عرق جنب از حرام، در ابتداء نظر، دو طائفه روایت وجود دارد.

طائفه اوّل: روایاتی که مدلول آنها، طهارت عرق جنب از حرام است.

روایت اوّل: روایت ابی اسامة از مولا ابی عبد الله علیه السّلام.

بحث اوّل: درباره‌ی نسخه‌های روایت.

۱) نسخه‌ی کافی: علی بن ابراهیم عن ابیه عن ابن ابی عمیر عن ابن اذینة عن ابی اسامة قال: سألت ابا عبد الله علیه السّلام عن الجنب یعرق فی ثوبه او یغتسل فیعانق امرأته و یضاجعها و هی حائض او جنب فیصیب جسده من عرقها قال هذا کلّه لیس بشیئ. (کافی، طبع اسلامیّه، ج۳ ص۵۲ و طبع دار الحدیث ج۵ ص۱۵۷).

۲) نسخه‌ی تهذیب: الشیخ ایّده الله تعالی عن ابی القاسم جعفر بن محمّد عن محمّد بن یعقوب عن علی بن ابراهیم عن ابن ابی عمیر عن ابن اذینة عن ابی اسامة قال: سألت ابا عبد الله علیه السّلام ..... تا آخر متن کافی. (تهذیب، تحقیق خرسان، ج۱ ص۲۶۸).

۳) نسخه‌ی استبصار: سند و متن روایت در استبصار مثل تهذیب است با این تفاوت که در سند استبصار، علی بن ابراهیم از ابیه نقل می‌کند. (استبصار، تحقیق خرسان، ج۱ ص۱۸۴).

۴) نسخه‌ی عوالی اللئالی: روی ابو اسامة فی الحسن قال سألت ابا عبد الله علیه السّلام ..... تا آخر متن کافی. (عوالی ج۳ ص۵۲).

۵) نسخه‌ی وافی: سند و متن روایت در وافی مثل کافی است. (وافی، ج۶ ص۱۶۹).

۶) نسخه‌ی وسائل الشیعة: سند و متن روایت در وسائل مثل کافی است. (وسائل، طبع آل البیت، ج۲ ص۲۶۷ و ج۳ ص۴۴۴).

۷) نسخه‌ی هدایة الامّة: سئل الصّادق علیه السّلام عن الجنب ..... تا آخر متن کافی با اختلافی قلیل. (هدایه، ج۱ ص۳۷۴).

بحث دوّم: درباره‌ی سند روایت.

نکته‌ی الف: روایت طبق سند کافی، صحیحه است چون تمامی رواة در سند، امامی و ثقه هستند. اگر چه این روایت در نظر بعضی، به خاطر ابراهیم بن هاشم، حسنه است. (مرآة العقول ج۱۳ ص۱۵۲، ملاذ الاخیار ج۲ ص۳۸۸، کشف الاسرار ج۳ ص۴۸۲).

نکته‌ی ب: در سند روایت طبق نسخه‌ی تهذیب آمده: علی بن ابراهیم عن ابیه عن ابن ابی عمیر. در معجم الرّجال ج۱۲ ص۲۱۶ و در الموسوعة الرجالیّة ج۱۰ ص۲۶۸ آمده که صواب، علی بن ابراهیم عن ابیه عن ابن ابی عمیر است.

بحث سوّم: درباره‌ی دلالت روایت.

از طرفی کلمه‌ی الجنب و جنب در سؤال راوی اطلاق دارد و لذا این دو کلمه به واسطه‌ی اطلاق شامل جنب از حلال و جنب از حرام می‌شود. قهراً جواب امام علیه السّلام نیز درباره‌ی مطلق جنب خواهد بود و ترک تفصیل امام علیه السّلام نیز مؤیّد اطلاق جواب است. از طرفی دیگر امام علیه السّلام درباره‌ی عرق مطلق جنب، حکم به عدم شیئ فرموده و حکم به عدم شیئ، ظهور در طهارت عرق مطلق جنب دارد. بنابراین، روایت دلالت بر طهارت عرق مطلق جنب می‌کند اعمّ از اینکه جنب، جنب از حلال و یا جنب از حرام باشد.

روایت دوّم: روایت علی بن ابی حمزة از مولا ابی عبد الله علیه السّلام.

بحث اوّل: درباره‌ی نسخه‌های روایت.

۱) نسخه‌ی کافی: عدّة من اصحابنا عن احمد بن محمّد عن الحسین بن سعید عن القاسم بن محمّد عن علی بن ابی حمزة قال: سئل ابو عبد الله علیه السّلام و انا حاضر عن رجل اجنب فی ثوبه فیعرق فیه فقال ما أری به بأساً فقیل انّه یعرق حتّی لو شاء ان یعصره عصره قال فقطّب ابو عبد الله علیه السّلام فی وجه الرّجل و قال ان أبیتم فشیئ من ماء ینضحه به. (کافی، طبع اسلامیّه ج۳ ص۵۲ و طبع دار الحدیث ج۵ ص۱۵۸).