کتاب الطهارة/نجاسات/فقّاع/رجوع به اجماع

موضوع: کتاب الطهارة/نجاسات/فقّاع/رجوع به اجماع

۸) مرحوم صاحب جواهر.

عبارت جواهر ج۶ ص۳۸: التّاسع الفقّاع اجماعاً محصّلا و منقولا صریحا فی الانتصار و المنتهی و التنقیح و جامع المقاصد و عن الخلاف و الغنیة و المهذّب البارع و کشف الالتباس و ارشاد الجعفریّة و ظاهرا فی التذکرة و عن المبسوط و غیرهما مؤیّدا بالحکم بخمریّته فی المعتبرة المستفیضة الّتی کادت تبلغ التواتر و لو کان علی وجه المجاز بل فی بعضها هو الخمر بعینها مضافاً الی خبر ابی جمیلة البصری قال: کنت مع یونس ..... و ضعف سنده بعد انجباره بما عرفت غیر قادح فما فی المدارک من التأمّل و التوقّف فیه لذلک فی غیر محلّه .....

از فقهاء قرن چهاردهم:

۱) مرحوم محقّق همدانی.

عبارت مصباح الفقیه ج۷ ص۲۲۵: التّاسع من النجاسات الفقّاع اجماعا کما عن جماعة نقله لکنّ الظّاهر ارادتهم بذلک عدم الخلاف فیه بین القائلین بنجاسة الخمر لا مطلقا و یدلّ علیه مضافا الی عدم القول بالفصل علی الظّاهر بینه و بین الخمر الاخبار المستفیضة بل المتواترة الّتی حکم فیها بکونه خمرا مثل ما رواه الکلینی بسنده عن الوشّاء ..... و ما رواه عن ابن فضال ..... و عن عمّار بن موسی ..... و عن حسین القلانسی ..... و عن محمّد بن سنان ..... و عن الحسن بن جهم و ابن فضّال ..... الی غیر ذلک من الاخبار ..... و الّذی یظهر من هذه الاخبار کونه فردا حقیقیّا للخمر لکن من افرادها الخفیّة الّتی لم تکن یعرفها الناس فیثبت له احکامها الّتی منها النجاسة .....

۲) مرحوم محقّق خراسانی.

عبارت اللّمعات النیّرة ج۱ ص۱۱۸: و عاشرها الفقّاع لروایة ابی جمیلة عن یونس ..... و ضعف سندها مجبور بما عن الانتصار و الخلاف و الغنیة من الاجماع مضافا الی استفاضة الاخبار بکونها خمراً .....

طائفه چهارم: بعضی از فقهاء در این مسأله دارای عملکرد مختلف هستند.

از فقهاء قرن پنجم:

مرحوم شیخ طوسی.

این فقیه در مبسوط ج۱ ص۳۶ نسبت به نجاست فقّاع ادّعای اجماع نموده ولی در مصباح المتهجّد ج۱ ص۱۴ و در نهایه ص۵۱ و ص۵۸۸ و در الاقتصاد الهادی ص۲۵۳ و در الجمل و العقود ص۵۷ فقّاع را نجس می‌داند بدون اینکه ادّعای اجماع کند.

عبارت مبسوط: الخمر نجسة بلا خلاف و کلّ مسکر عندنا حکمه حکم الخمر و ألحق اصحابنا الفقّاع بذلک.

عبارت مصباح المتهجّد: فالنّجاسة علی ضربین ضرب یجب ازالة قلیله و کثیره و ذلک مثل دم الحیض ..... و الفقّاع.

عبارت نهایه ص۵۱: باب تطهیر الثیاب من النجاسات و البدن ..... و متی اصاب ثوب الانسان او بدنه شیئ من الخمر او الشراب المسکر او الفقّاع قلیلا کان او کثیرا فانّه یجب ازالته عن الثوب و البدن معاً.

عبارت الاقتصاد الهادی: ما یقع فیها (البئر) علی ضربین: احدهما یوجب نزح جمیعها نحو الخمر و کلّ شراب مسکر و الفقّاع

عبارت الجمل و العقود: النجاسات علی ضربین دم و غیر دم ..... و ما لیس بدم من النجاسة یجب ازالة قلیله و کثیره و هی خمسة اجناس: الاوّل و الثانی: کلّ مسکر خمرا کان او نبیذا و الفقّا

توجّه:

بعضی از فقهاء به شیخ طوسی نسبت داده‌اند که در کتاب خلاف ادّعای اجماع بر نجاست فقّاع نموده. و حال آنکه این فقیه ادّعای اجماع بر حرمت فقّاع کرده و بین حرمت و نجاست، علی القاعده، ملازمه نیست.