کتاب الطهارة/نجاسات/فقّاع/رجوع به روایات

موضوع: کتاب الطهارة/نجاسات/فقّاع/رجوع به روایات

روایت سوّم: روایت علی بن یقطین از مولا موسی بن جعفر علیهما السّلام.

بحث اوّل: درباره‌ی نسخه‌های روایت.

۱) نسخه‌ی کافی: عدّة من اصحابنا عن سهل بن زیاد عن الحسن بن علی بن یقطین عن یعقوب بن یقطین عن اخیه علی بن یقطین عن ابی ابراهیم علیه السّلام قال: انّ الله تبارک و تعالی لم یحرّم الخمر لاسمها و لکن حرّمها لعاقبتها فما فعل فعل الخمر فهو خمر. (کافی، طبع اسلامیّه ج۶ ص۴۱۲ و طبع دار الحدیث ج۱۲ ص۷۱۸).

۲) نسخه‌ی وافی: سند و متن روایت در وافی مثل کافی است. (وافی، ج۲۰ ص۶۳۱).

۳) نسخه‌ی وسائل الشیعة: سند و متن روایت در وسائل مثل کافی است. (وسائل، طبع آل البیت، ج۲۵ ص۳۴۳).

۴) نسخه‌ی هدایة الامّة: قال ابو ابراهیم علیه السّلام انّ الله ..... تا آخر متن کافی. (هدایه، ج۸ ص۲۳۱).

بحث دوّم: درباره‌ی سند روایت.

روایت به خاطر سهل بن زیاد، ضعیف است ولی بقیّه رواة در سند، امامی و ثقه هستند. (مرآة العقول ج۲۲ ص۲۷۰).

بحث سوّم: درباره‌ی دلالت روایت.

از طرفی فقره‌ی «ما فعل فعل الخمر» شامل فقّاع می‌شود چون فقّاع، مسکر است و مستفاد از بعضی از روایات (من لا یحضر ج۳ ص۳۴۵، عیون اخبار الرضا علیه السّلام ج۲ ص۹۸.....) این است که مطلق مسکر، مشمول این فقره است. از طرفی دیگر امام علیه السّلام ما فعل فعل الخمر را خمر می‌دانند. بنابراین، فقّاع، خمر است و لذا این روایت از باب حکومت و ناظریّت به ادلّه خمر، حکم فقّاع را از جهت حرمت و نجاست مشخّص می‌کند.

روایت چهارم: روایت کلیب صیداوی از مولا ابی عبد الله علیه السّلام.

بحث اوّل: درباره‌ی نسخه‌های روایت.

۱) نسخه‌ی کافی: علی بن ابراهیم عن ابیه عن ابن ابی عمیر عن کلیب الصیداوی قال سمعت ابا عبد الله علیه السّلام یقول خطب رسول الله صلّی الله علیه و آله فقال فی خطبته کلّ مسکر حرام. (کافی، طبع اسلامیّه ج۶ ص۴۰۷ و طبع دار الحدیث ج۱۲ ص۷۰۵).

۲) نسخه‌ی تهذیب: عنه (محمّد بن یعقوب) عن علی بن ابراهیم ..... تا آخر سند و متن کافی با اختلافی قلیل در متن. (تهذیب، تحقیق خرسان، ج۹ ص۱۱۱).

۳) نسخه‌ی وافی: سند و متن روایت در وافی مثل کافی است. (وافی، ج۲۰ ص۶۲۳).

۴) نسخه‌ی وسائل الشیعة: سند و متن روایت در وسائل مثل کافی است. (وسائل، طبع آل البیت، ج۲۵ ص۳۲۵).

بحث دوّم: درباره‌ی سند روایت.

نکته الف: ظاهر عبارت نجاشی در رجال ص۳۱۸ و ظاهر عبارت شیخ در فهرست ص۳۷۷ این است که کلیب صیداوی، امامی است و نقل اصحاب اجماع مثل ابن ابی عمیر و صفوان بن یحیی از این راوی، دلیل بر ثقه بودن این راوی است (ابن ابی عمیر در همین روایت، صفوان بن یحیی در کافی، طبع اسلامیّه، ج۶ ص۲۹۳). بنابراین، این روایت طبق نسخه‌ی کافی، صحیحه است. چون تمامی رواة در این روایت، امامی و ثقه هستند. ولی مرحوم مجلسی اوّل این روایت را حسن کالصّحیح و مرحوم مجلسی دوّم این روایت را حسنه می‌دانند. (روضة المتّقین ج۹ ص۳۰۵، لوامع صاحبقرانی ج۷ ص۶ و ص۷، مرآة العقول ج۲۲ ص۲۶۵).

نکته‌ی ب: مرحوم شیخ در تهذیب روایت را از مرحوم کلینی نقل فرموده. قبلاً درباره‌ی سند شیخ به کلینی بحث شد. روایت طبق نسخه‌ی تهذیب نیز صحیحه است. ولی مرحوم مجلسی دوّم این روایت را طبق نسخه‌ی تهذیب نیز حسنه می‌داند. (ملاذ الاخیار ج۱۴ ص۳۵۱).

بحث سوّم: درباره‌ی دلالت روایت.

فقّاع، بالضرورة، مسکر است و روایت دلالت بر حرمت مسکر می‌کند. بنابراین، روایت دلالت بر حرمت فقّاع می‌کند. اگر بین حرمت و نجاست ملازمه باشد، با این روایت اثبات نجاست فقّاع می‌شود. ولی قبلاً گفته شد که بین حرمت و نجاست، ملازمه نیست. بنابراین، این روایت دلالت بر نجاست فقّاع نمی‌کند.