کتاب الطهارة/نجاسات/فقّاع/رجوع به روایات

موضوع: کتاب الطهارة/نجاسات/فقّاع/رجوع به روایات

بحث دوّم: درباره‌ی سند روایت.

نکته‌ی الف: قبلاً درباره‌ی عدّه‌ای که مرحوم کلینی به توسّط آنها از سهل بن زیاد نقل روایت می‌کند، بحث شد (رجال علّامه حلّی ص۲۷۲). بعضی از افراد عدّه، امامی و ثقه هستند و صحّت بعض کفایت می‌کند.

نکته‌ی ب: مراد از محمّد بن اسماعیل در سند روایت، محمّد بن اسماعیل رازی است چون در کافی طبع اسلامیّه ج۶ ص۳۴۵ تصریح به او شده است (انتخاب الجیّد من تنبیهات السیّد ج۲ ص۴۹۵، الموسوعة الرجالیّة ج۴ ص۴۵۷) و محمّد بن اسماعیل رازی همان محمّد بن اسماعیل رازی برمکی است چون در کافی طبع اسلامیّه ج۱ ص۷۸ تصریح به او شده است (مجمع الرّجال ج۵ ص۱۵۸، قاموس الرّجال ج۹ ص۱۱۹، منتهی المقال ج۵ ص۳۷۳، معجم رجال الحدیث ج۱۶ ص۹۹). اگر چه این وحدت، در نظر بعضی ثابت نیست (تنقیح المقال رحلی، ج۲ بخش دوّم ص۸۲) و محمّد بن اسماعیل رازی برمکی، امامی و ثقه است (رجال نجاشی ص۳۴۱).

نکته‌ی ج: این روایت به خاطر سهل بن زیاد، ضعیف است (مرآة العقول ج۲۲ ص۲۸۸).

بحث سوّم: درباره‌ی دلالت روایت.

این روایت نیز از باب حکومت و ناظریّت به ادلّه خمر، حکم فقّاع را از جهت حرمت و نجاست مشخّص می‌کند. نظر مرحوم مجلسی دوّم این است که کلمه‌ی «اَو» در روایت برای تردید است و تردید از ناحیه‌ی راوی است (مرآة العقول ج۲۲ ص۲۸۸). این کلام، محلّ تأمّل است.

روایت هفتم: روایت سلیمان بن جعفر از مولا ابی الحسن الرّضا علیه السّلام.

بحث اوّل: درباره‌ی نسخه‌های روایت.

۱) نسخه‌ی کافی: محمّد بن یحیی و غیره عن محمّد بن احمد عن احمد بن الحسین عن محمّد بن اسماعیل عن سلیمان بن جعفر قال: قلت لابی الحسن الرّضا علیه السّلام ما تقول فی شرب الفقّاع فقال خمر مجهول یا سلیمان فلا تشربه اما انّه یا سلیمان لو کان الحکم لی و الدّار لی لجلدت شاربه و لقتلت بائعه. (کافی، طبع اسلامیّه ج۶ ص۴۲۳ و طبع دار الحدیث ج۱۲ ص۷۵۷).

۲) نسخه‌ی تهذیب: محمّد بن احمد بن یحیی عن احمد بن الحسین عن محمّد بن اسماعیل عن سلیمان بن حفص قال: قلت لابی الحسن الرضا علیه السّلام ..... تا آخر متن کافی. (تهذیب، تحقیق خرسان، ج۹ ص۱۲۴).

۳) نسخه‌ی استبصار: محمّد بن احمد بن یحیی عن احمد بن الحسن عن علی بن اسماعیل عن سلیمان بن جعفر قال: قلت ..... تا آخر متن کافی با اختلافی قلیل. (استبصار، تحقیق خرسان، ج۴ ص۹۵).

۴) نسخه‌ی عوالی اللئالی: روی عن سلیمان بن جعفر قال قلت للرّضا علیه السّلام ما تقول فی شرب الفقّاع فقال هو خمر مجهول. (عوالی، ج۲ ص۱۹).

۵) نسخه‌ی وافی: سند روایت در وافی مثل کافی و تهذیب است و متن روایت در وافی مثل کافی است (وافی ج۲۰ ص۶۶۲).

۶) نسخه‌ی وسائل الشیعة: سند و متن روایت در وسائل ج۱۷ ص۲۲۵ مثل کافی است و سند و متن روایت در وسائل ج۲۵ ص۳۶۵ مثل تهذیب است با این تفاوت که در وسائل، سلیمان بن جعفر آمده است و اشاره به نقل مرحوم کلینی نیز شده است.

۷) نسخه‌ی هدایة الامّة: قال رجل للرّضا علیه السّلام ما تقول فی شرب الفقّاع فقال: خمر مجهول فلا تشتره اما لو کان ..... تا آخر متن کافی (هدایه، ج۶ ص۴۵).

۸) نسخه‌ی مستدرک الوسائل: اخبرنی جماعة عن احمد بن محمّد بن یحیی عن احمد بن الحسین عن محمّد بن اسماعیل عن سلیمان بن جعفر قال: قلت ..... تا آخر متن کافی (مستدرک، ج۱۳ ص۱۸۴ و ج۱۷ ص۷۲).