کتاب الطهارة/نجاسات/فقّاع/رجوع به روایات

موضوع: کتاب الطهارة/نجاسات/فقّاع/رجوع به روایات

بحث دوّم: درباره‌ی سند روایت.

نکته الف: ابی جمیل بصری و یا ابی جمیله بصری در سند روایت، مهمل مطلق است (تنقیح المقال رحلی، ج۳ باب الکنی ص۹) و لذا سند مشتمل بر این راوی، ضعیف است. بعضی احتمال داده‌اند که ابی جمیل و یا ابی جمیله همان ابی جعفر بصری است (الموسوعة الرجالیّة ج۳ ص۵۴۹). ابو جعفر بصری کنیه برای افراد کثیره است (فائق المقال ص۱۷۵، تنقیح المقال رحلی، ج۳ باب الکنی ص۸) که تعیین آن در روایت، آسان نیست. گفته شده که ابو جعفر بصری کنیه برای محمّد بن الحسن بن شمّون نیز است (رجال ابن غضائری ص۹۵، نقد الرجال ج۴ ص۱۷۵). اگر در فائق المقال کنیه برای این راوی قرار داده نشده، یحتمل به خاطر این باشد که فائق المقال کنیه این راوی را ابوالحسن می‌داند. (مجمع الرجال ج۵ ص۱۸۶). یعنی کنیه محمّد بن الحسن بن شمّون را ابوالحسن می‌داند.

نکته ب: سند روایت طبق نسخه‌ی اوّل کافی و طبق نسخه‌ی اوّل تهذیب، به خاطر بعض اصحابنا و به خاطر ابی جمیل بصری و یا ابی جمیله بصری، ضعیف است (مرآة العقول ج۱۵ ص۳۲۸، ملاذ الاخیار ج۲ ص۴۳۴). و سند روایت طبق نسخه‌ی دوّم کافی، به خاطر این دو علّت و به خاطر «من ذکره» ضعیف است (مرآة العقول ج۲۲ ص۲۹۰).

نکته ج: مرحوم شیخ در نسخه‌ی دوّم تهذیب روایت را از محمّد بن احمد بن یحیی نقل فرموده. سند شیخ به این راوی در مشیخه‌ی تهذیب ص۷۱ آمده است. بعضی از اسناد شیخ به این راوی، صحیح است و صحّت بعض، کفایت می‌کند. ابی سعید در سند روایت، کنیه سهل بن زیاد است ولی راوی به نام احمد بن الحسین از سهل بن زیاد نقل روایت نکرده و لذا این راوی، مجهول است. بنابراین، سند روایت طبق نسخه‌ی دوّم تهذیب نیز به خاطر مجهولیّت احمد بن الحسین و ابی جمیل و همچنین به خاطر سهل بن زیاد، ضعیف است. بعضی احتمال داده‌اند که به جای احمد بن الحسین عن ابی سعید، احمد بن الحسین بن سعید است (الموسوعة الرجالیّة ج۷ ص۱۷۸). ظاهر عبارت نجاشی ص۷۷ و ظاهر عبارت فهرست شیخ ص۵۵ این است که احمد بن الحسین بن سعید، امامی است ولی این راوی، توثیق نشده است اگر چه در سند کامل الزیارات ص۲۷۵ آمده است. سند روایت بر فرض قبول این احتمال نیز بر ضعف خود باقی است (ملاذ الاخیار ج۱۴ ص۳۸۴).

نکته د: مرحوم شیخ در استبصار روایت را از محمّد بن احمد بن یحیی نقل فرموده. سند شیخ به این راوی در مشیخه‌ی استبصار ص۳۲۳ آمده است. گفته شد که بعضی از اسناد شیخ به این راوی، صحیح است و صحّت بعض، کفایت می‌کند. سند روایت طبق نسخه‌ی استبصار نیز بخاطر مجهولیّت احمد بن الحسن و ابی جمیل بصری و به خاطر سهل بن زیاد، ضعیف است. در پایان، توجّه باشد که ظاهر عبارت نجاشی در رجال ص۷۷ و ظاهر عبارت شیخ در فهرست ص۵۵ این است که حسین، والد احمد است (احمد بن الحسین بن سعید). در حالیکه حسین، جدّ احمد و محمّد، والد احمد است. به این صورت: احمد بن بن محمّد بن حسین بن سعید (معجم رجال الحدیث ج۲ ص۸۱).