کتاب الطهارة/نجاسات/عصیر عنبی بعد از غلیان و قبل از ذهاب ثلثین/رجوع به اجماع

موضوع: کتاب الطهارة/نجاسات/عصیر عنبی بعد از غلیان و قبل از ذهاب ثلثین/رجوع به اجماع

نکته: نظریّات عامّه.

خمر طبق مذاهب اربعه‌ی عامّه، نجس است (نووی در المجموع فی شرح المهذّب ج۲ ص۵۶۳). با حفظ این نکته، نظریّات عامّه درباره‌ی عصیر عنبی عبارتند از:

۱) شافعی: عصیر عنبی با قید اشتداد، خمر و نتیجتاً نجس است (المجموع فی شرح المهذّب ج۲۰ ص۱۱۸).

۲) حنفی و حنبلی: عصیر عنبی با قید اشتداد و ازباد، خمر و نتیجتاً نجس است (ابو بکر الشّاشی در حلیة العلماء ج۸ ص۹۴، ابن قدامه در مغنی ج۹ ص۱۵۹).

۳) مالکی: عصیر عنبی با قید اسکار، خمر و نتیجتاً نجس است (مالک بن انس در المدوّنة ج۴ ص۵۲۴).

مرحله‌ی پنجم: رجوع به عقل.

عقل با هر دو صورت آن (عقل حسنی و قبحی، عقل مناطی) فاقد حکم در این مسأله است به همان علّتی که در مسائل سابق بیان شد.

مرحله‌ی ششم: رجوع به اصل عملی.

درباره‌ی طهارت و نجاست عصیر عنبی بعد از غلیان و قبل از ذهاب ثلثین، دلیل اجتهادی (کتاب، روایت، اجماع، عقل) وجود ندارد و لذا نوبت به اصل عملی می‌رسد. اصل عملی عامّ، نسبت به خود عصیر عنبی، استصحاب طهارت است. چون عصیر عنبی قبل از غلیان، طاهر است و همین طهارت، بعد از غلیان استصحاب می‌شود. بنابراین، مقتضای استصحاب طهارت، طهارت عصیر عنبی بعد از غلیان و قبل از ذهاب ثلثین است. اصل عملی عامّ، نسبت به احکام فرعیّه مربوط به عصیر عنبی بعد از غلیان (مثل وجوب غسل ید هنگام تماس با عصیر عنبی بعد از غلیان)، استصحاب طهارت ملاقی است. امّا اصل عملی خاصّ درباره‌ی عصیر عنبی بعد از غلیان، اصل طهارت است چون علم و یا علمی به نجاست عصیر عنبی بعد از غلیان وجود ندارد تا علم، وارد بر اصل طهارت و علمی، حاکم بر اصل طهارت باشد.

نتیجه نهایی بحث: به عنوان فتوای تنجیزی، عصیر عنبی بعد از غلیان و قبل از ذهاب ثلثین، طاهر است (اگر چه حرام است).