کتاب الطهارة/نجاسات/عصیر عنبی بعد از غلیان و قبل از ذهاب ثلثین/رجوع به روایات

موضوع: کتاب الطهارة/نجاسات/عصیر عنبی بعد از غلیان و قبل از ذهاب ثلثین/رجوع به روایات

روایت دوازدهم: روایت محمّد بن مسلم از مولا ابی عبد الله علیه السّلام.

بحث اوّل: درباره‌ی نسخه‌های روایت.

۱) نسخه‌ی علل الشرائع: حدّثنا احمد بن زیاد بن جعفر الهمدانی رضی الله عنه قال حدّثنا علی بن ابراهیم بن هاشم عن ابیه عن اسماعیل بن مرّار عن یونس بن عبد الرحمن عن العلاء عن محمّد بن مسلم عن ابی عبد الله علیه السّلام قال کان ابی علیه السّلام یقول انّ نوحا امر بالغرس کان ابلیس الی جانبه فلمّا اراد ان یغرس العنب قال هذه الشجرة لی فقال له نوح علیه السّلام کذبت فقال ابلیس فما لی منها فقال نوح لک الثلثان فمن هنا طاب الطلاء علی الثلث. (علل، ج۲ ص۴۷۷).

۲) نسخه‌ی وسائل الشیعة: سند و متن روایت در وسائل مثل علل است (وسائل، طبع آل البیت، ج۲۵ ص۲۸۶).

۳) نسخه‌ی بحار الانوار: سند و متن روایت در بحار مثل علل است (بحار، طبع بیروت، ج۱۱ ص۲۹۲ و ج۶۳ ص۵۰۳ و ج۷۶ ص۱۷۵).

بحث دوّم: درباره‌ی سند روایت.

در سند روایت، اسماعیل بن مرّار قرار دارد. در دو سند از اسناد شیخ طوسی به یونس بن عبد الرحمن، این راوی وجود دارد (فهرست شیخ ص۵۱۱) و میر داماد در تعلیقه بر اصول کافی ص۳۷۹ ادّعاء کرده که طریق شیخ طوسی به یونس بن عبدالرّحمن، به اتّفاق اصحاب، صحیح است. بنابراین، امامیّت و وثاقت این راوی ثابت می‌شود. علاوه بر این، این راوی مقبول الحدیث نزد قمیّین بوده و مقبولیّت نزد قمیّین، شاهدی بر وثاقت و امامیّت این راوی است (وحید بهبهانی در حاشیه بر مجمع الفائدة ص۷۲۴ و در حاشیه بر مدارک ج۳ ص۴۰۸، بهجة الآمال ج۲ ص۳۳۹) و وحید بهبهانی ادّعای اجماع نموده بر اینکه روایت این راوی، صحیحه است. علاوه بر این، این راوی در اسناد تفسیر علی بن ابراهیم آمده و با توجّه به مقدّمه علی بن ابراهیم در تفسیر ج۱ ص۴، وثاقت این راوی اثبات می‌شود. بنابراین، این راوی امامی و ثقه است (تنقیح المقال ج۱۰ ص۳۸۱، معجم رجال الحدیث ج۴ ص۹۶، منهج المقال ج۲ ص۳۶۴). پس، حکم نمودن جماعتی به مجهول بودن این راوی مثل محقّق اردبیلی در مجمع الفائدة ج۳ ص۳۷۳ و صاحب مدارک در مدارک ج۴ ص۴۵۲ و سیّد اعرج در عدّة الرجال ج۲ ص۲۱۱ قابل اعتناء نیست. و در کافی طبع اسلامیّه ج۴ ص۵۰۰، ابن ابی عمیر که از اصحاب اجماع است، از این راوی نقل حدیث می‌کند و مراة العقول ج۱۸ ص۱۸۳ مثل نسخه کافی طبع اسلامیّه است ولی در نسخه‌ی کافی طبع دار الحدیث ج۹ ص۱۲۹ و در نسخه تهذیب ج۵ ص۲۲۴ و در نسخه استبصار ج۲ ص۲۷۲ و در نسخه وافی ج۱۳ ص۷۷۵ و در نسخه‌ی وسائل الشیعة ج۱۴ ص۱۳۵ و ج۱۴ ص۱۶۵، نقل ابن ابی عمیر از این راوی وجود ندارد.

نتیجه: این راوی، امامی و ثقه است و با توجّه به اینکه بقیّه رواة در سند، امامی و ثقه هستند، این روایت صحیحه خواهد بود.

بحث سوّم: درباره‌ی دلالت روایت.

اگر کلمه‌ی «طاب» در این روایت به معنای طهارت باشد، اثبات می‌شود که عصیر عنبی در صورت طبخ با نار و غلیان و بقاء یک سوّم آن، طاهر است.