کتاب الطهارة/نجاسات/عصیر عنبی بعد از غلیان و قبل از ذهاب ثلثین/رجوع به روایات

موضوع: کتاب الطهارة/نجاسات/عصیر عنبی بعد از غلیان و قبل از ذهاب ثلثین/رجوع به روایات

دوّم: عدّة من اصحابنا عن احمد بن محمّد عن ابن محبوب عن خالد بن جریر عن الرّبیع الشّامی.

مراد از احمد بن محمّد، احمد بن محمّد بن خالد برقی و مراد از عدّه، علی بن ابراهیم و علی بن محمّد بن عبد الله بن اذینة و احمد بن عبد الله بن امیّة و علی بن الحسن است (رجال علّامه حلّی ص۲۷۲). روایت طبق این سند نیز صحیحه است.

سوّم: عدّة من اصحابنا عن سهل بن زیاد عن ابن محبوب عن خالد بن جریر عن ابی الرّبیع الشّامی.

مراد از عدّة، علی بن محمّد بن علان و محمّد بن ابی عبد الله و محمّد بن الحسن و محمّد بن عقیل الکلینی است (رجال علّامه حلّی ص۲۷۲). روایت طبق این سند، به خاطر وجود سهل بن زیاد در سند، ضعیف است.

چهارم: علی بن ابراهیم عن ابیه عن الحسن بن محبوب عن خالد بن نافع عن ابی عبد الله علیه السّلام.

مراد از خالد بن نافع، خالد بن نافع بجلی است نه اشعری (مستدرک الوسائل ج۲۵ ص۳۴۰، قاموس الرّجال ج۴ ص۱۴۳، جامع الرواة ج۱ ص۲۹۳). مرحوم شیخ در رجال ص۲۰۱ این راوی را از اصحاب ابی عبد الله علیه السّلام شمرده است. ظاهر اطلاق صحابی این است که این راوی، امامی است (تنقیح المقال ج۲۵ ص۱۹۳). ولی این راوی، از نظر وثاقت مهمل است و لذا این روایت، طبق این سند، ضعیف است. بله اگر حسن بن محبوب از اصحاب اجماع باشد، وثاقت این راوی ثابت می‌شود ولی اثبات این مطلب، به خاطر اختلاف در حسن بن محبوب، مشکل است (رجال کشی ج۲ ص۸۳۱). مرحوم مجلسی دوّم در مرآة العقول ج۲۲ ص۲۴۷ روایت را طبق هر دو سند (ابی الرّبیع الشامی، خالد بن نافع) مجهول می‌داند و در نظر مرحوم مجلسی اوّل در روضة المتّقین ج۱۰ ص۱۴۴ این روایت القویّ کالصّحیح است.

پنجم: عدّة من اصحابنا عن احمد بن محمّد عن ابن محبوب عن خالد بن نافع عن ابی عبد الله علیه السّلام.

روایت طبق این سند، به خاطر خالد بن نافع، ضعیف است.

ششم: عدّة من اصحابنا عن سهل بن زیاد عن ابن محبوب عن خالد بن نافع عن ابی عبد الله علیه السّلام.

روایت طبق این سند، به خاطر سهل بن زیاد و خالد بن نافع، ضعیف است.

بحث سوّم: درباره‌ی دلالت روایت.

از طرفی ماء العنب گاهی به واسطه‌ی عصر و فشردن از عنب خارج شده و با نار غلیان پیدا می‌کند و گاهی به واسطه‌ی پاره شدن پوست عنب از عنب خارج شده و با نار غلیان پیدا می‌کند. عبارت «و قد ذهب منهما ثلثاهما و بقی الثلث» در روایت، منطبق بر صورت دوّم است (بحوث فی شرح العروة ج۳ ص۴۰۷). از طرفی دیگر به قرینه‌ی لزوم اشتمال کلام امام علیه السّلام بر جواب سؤال راوی، روایت ظهور پیدا می‌کند در اینکه عصیر عنبی بعد از اصابت نار و قبل از ذهاب ثلثین، اصل خمر است و این ظهور به واسطه‌ی اطلاق موجب می‌شود که عصیر عنبی بعد از غلیان و قبل از ذهاب ثلثین، اصل خمر باشد (حاشیه مرحوم وحید بر وافی ص۵۳۱). بنابراین، روایت دلالت دارد بر اینکه عصیر عنبی بعد از غلیان و قبل از ذهاب ثلثین، خمر و نجس است و این روایت به ضمیمه‌ی عدم القول بالفصل دلالت بر نجاست عصیر عنبی در صورت اوّل می‌کند یعنی صورت خروج ماء العنب به واسطه‌ی عصر و فشردن.