کتاب الطهارة/نجاسات/عصیر عنبی بعد از غلیان و قبل از ذهاب ثلثین/رجوع به روایات

موضوع: کتاب الطهارة/نجاسات/عصیر عنبی بعد از غلیان و قبل از ذهاب ثلثین/رجوع به روایات

روایت نهم: روایت عقبة بن خالد از مولا ابی عبد الله علیه السّلام.

بحث اوّل: درباره‌ی نسخه‌های روایت.

۱) نسخه‌ی کافی: محمّد بن یحیی عن محمّد بن الحسین عن محمّد بن عبد الله عن عقبة بن خالد عن ابی عبد الله علیه السّلام قال: فی رجل اخذ عشرة ارطال من عصیر العنب فصبّ علیه عشرین رطلا ماء و طبخها حتّی ذهب منه عشرون رطلا و بقی عشرة ارطال أ یصلح شرب ذلک ام لا فقال ما طبخ علی ثلثه فهو حلال (کافی، طبع اسلامیّه ج۶ ص۴۲۱ و طبع دار الحدیث ج۱۲ ص۷۵۰).

۲) نسخه‌ی تهذیب: عنه (محمد بن یعقوب) عن محمّد بن یحیی ..... تا آخر سند و متن کافی با اختلافی قلیل در متن (تهذیب، تحقیق خرسان، ج۹ ص۱۲۱).

۳) نسخه‌ی وافی: سند و متن روایت در وافی مثل کافی است (وافی، ج۲۰ ص۶۵۷).

۴) نسخه‌ی وسائل الشیعة: سند و متن روایت در وسائل مثل کافی است با اختلافی قلیل در متن (وسائل، طبع آل البیت، ج۲۵ ص۲۹۵).

۵) نسخه‌ی هدایة الامّة: سئل علیه السّلام عن رجل اخذ عشرة ارطال ..... تا آخر متن کافی با اختلافی قلیل در متن (هدایه، ج۸ ص۲۲۵).

۶) نسخه‌ی بحار الانوار: الکلینی و الشیخ عن محمّد بن یحیی ..... تا آخر سند و متن کافی با اختلافی قلیل در متن (بحار، طبع بیروت، ج۶۳ ص۵۰۵).

بحث دوّم: درباره‌ی سند روایت.

نکته الف: محمّد بن عبد الله بن هلال در سند روایت، مهمل است. این راوی، در اسناد کامل الزیارات ص۲۳ و ص۲۶ آمده است ولی کلام مرحوم ابن قولویه در مقدّمه کامل الزیارات ص۴ نهایتا دلالت دارد بر اینکه راوی در صدر سند، امامی و ثقه است و همین، ظاهر کلام محدّث نوری در مستدرک الوسائل ج۲۱ ص۲۵۱ است. و اگر محقق خوئی در معجم رجال الحدیث ج۱۲ ص۱۶۹ این راوی را ثقه می‌داند، به خاطر این است که وجود راوی در اسناد کامل الزیارات را دلیل بر وثاقت می‌داند (التنقیح، اجتهاد و تقلید، ص۲۱۰).

نکته ب: ظاهر عبارت نجاشی در رجال ص۲۹۹ و ظاهر عبارت شیخ در فهرست ص۳۳۹ این است که عقبة بن خالد اسدی، امامی است (تنقیح المقال، طبع رحلی، ج۲ ص۲۵۴). و در روایتی که در کافی طبع اسلامیّه ج۳ ص۱۲۸ آمده، مطلبی دالّ بر امامی بودن این راوی آمده است ولی در سند این روایت، خود این راوی قرار دارد. این راوی از نظر وثاقت، مهمل است. بنابراین، این روایت طبق نسخه‌ی کافی و تهذیب، به خاطر محمّد بن عبد الله و عقبة بن خالد، ضعیف است (مرآة العقول ج۲۲ ص۲۸۵، ملاذ الاخیار ج۱۴ ص۳۷۴) ولی مرحوم مجلسی اوّل در روضة المتّقین ج۱۰ ص۱۴۹ این روایت را قوی می‌داند.

نکته ج: شیخ طوسی در تهذیب این روایت را از مرحوم کلینی نقل فرموده است. قبلاً درباره‌ی سند شیخ به مرحوم کلینی بحث شد.