کتاب الطهارة/نجاسات/عصیر عنبی بعد از غلیان و قبل از ذهاب ثلثین/رجوع به روایات

موضوع: کتاب الطهارة/نجاسات/عصیر عنبی بعد از غلیان و قبل از ذهاب ثلثین/رجوع به روایات

بحث اوّل: درباره‌ی نسخه‌های روایت.

۱) نسخه‌ی کافی: ابو علی الاشعری عن محمّد بن عبد الجبّار عن منصور بن حازم عن ابن ابی یعفور عن ابی عبد الله علیه السّلام قال: اذا زاد الطلاء علی الثلث فهو حرام (کافی، طبع اسلامیّه ج۶ ص۴۲۰ و طبع دار الحدیث ج۱۲ ص۷۴۵).

۲) نسخه‌ی تهذیب: محمّد بن یعقوب عن ابی علی الاشعری ..... تا آخر سند و متن کافی (تهذیب، تحقیق خرسان، ج۹ ص۱۲۰).

۳) نسخه‌ی وافی: سند و متن روایت در وافی، مثل کافی است (وافی ج۲۰ ص۶۵۳).

۴) نسخه‌ی وسائل الشیعة: سند و متن روایت در وسائل مثل کافی است (وسائل، طبع آل البیت، ج۲۵ ص۲۸۵).

۵) نسخه‌ی هدایة الامّة: و قال (الصّادق) علیه السّلام: ‌اذا زاد ..... تا آخر متن کافی (هدایه، ج۸ ص۲۲۲).

بحث دوّم: درباره‌ی سند روایت.

نکته الف: روایت طبق نسخه‌ کافی، صحیحه است چون تمامی رواة در سند، امامی و ثقه هستند (مرآة العقول ج۲۲ ص۲۸۳).

نکته ب: در الموسوعة الرجالیّة ج۱ ص۱۶۸ آمده است: روایة محمّد بن عبد الجبار عن منصور بن حازم مرسلة بلا ریب. یعنی راوی بین محمّد بن عبد الجبّار و منصور بن حازم، ساقط شده و راوی ساقط، سیف بن عمیره است و سیف، امامی و ثقه است (رجال نجاشی ص۱۸۹). قرینه بر سقوط و ساقط، کافی طبع اسلامیّه ج۶ ص۴۲۱ حدیث ۹ و تهذیب ج۹ ص۱۲۱ حدیث ۵۲۰ و تهذیب ج۸ ص۱۶۵ حدیث ۵۷۲ و ثواب الاعمال ص۲۴۴ و طریق مرحوم صدوق به منصور بن حازم است (من لایحضر ج۴ ص ۴۳۴). روایت طبق نسخه کافی بر فرض که واسطه‌ی ساقط، سیف بن عمیره باشد نیز صحیحه است. ولی در جامع الرواةج۲ ص۲۶۶ و تنقیح المقال رحلی ج۳ ص۲۴۹ و معجم رجال الحدیث ج۱۷ ص۴۳۷ و ج۱۹ ص۳۷۰، نقل محمّد بن عبد الجبّار از منصور بن حازم آمده است.

نکته ج: شیخ طوسی در تهذیب روایت را از مرحوم کلینی نقل فرموده است. سند شیخ به کلینی در مشیخه‌ی تهذیب ص۵ آمده است. بعضی از اسناد شیخ به کلینی، صحیح است و صحّت بعض، کفایت می‌کند. بنابراین، روایت طبق نسخه‌ی تهذیب نیز صحیحه است (ملاذ الاخیار ج۱۴ ص۳۷۳).

بحث سوّم: درباره‌ی دلالت روایت.

عصیر عنبی که طبخ کمتر از آن را از بین ببرد، عصیر عنبی بعد از غلیان و قبل از ذهاب ثلثین خواهد بود. منطوق روایت دلالت دارد بر اینکه این عصیر عنبی حرام است. بنابراین، اگر بین حرمت و نجاست ملازمه باشد، روایت دلالت می‌کند بر اینکه عصیر عنبی بعد از غلیان و قبل از ذهاب ثلثین نجس است.

اقول:

همان اشکالی که در دلالت روایت اوّل بر نجاست بود، در دلالت این روایت بر نجاست نیز وجود دارد.