خمر-رجوع به روایات-طائفه دوّم/نجاسات/کتاب الطهارة

موضوع: کتاب الطهارة/نجاسات/خمر-رجوع به روایات-طائفه دوّم

روایت هشتم: روایت حفص اعور از مولا ابی عبد الله علیه السّلام.

بحث اوّل: درباره‌ی نسخه‌های روایت.

۱) نسخه‌ی کافی: ابو علی الاشعری عن محمّد بن عبد الجبّار و محمّد بن یحیی عن احمد بن محمّد جمیعاً عن الحجّال عن ثعلبة عن حفص الاعور قال: قلت لابی عبد الله علیه السّلام الدنّ تکون فیه الخمر ثمّ یجفّف یجعل فیه الخلّ قال نعم (کافی، طبع اسلامیّه، ج۶ ص۴۲۸ و طبع دار الحدیث ج۱۲ ص۷۶۹).

۲) نسخه‌ی تهذیب: محمّد بن یعقوب عن ابی علی الاشعری ..... تا آخر سند و متن کافی. با اختلافی قلیل در متن (تهذیب، تحقیق خرسان، ج۹ ص۱۱۷).

۳) نسخه‌ی وافی: سند و متن روایت در وافی مثل کافی است (وافی، ج۲۰ ص۶۸۴).

۴) نسخه‌ی وسائل الشیعة: سند و متن روایت در وسائل مثل کافی است (وسائل، طبع آل البیت، ج۳ ص۴۹۵ و ج۲۵ ص۳۶۹).

توجّه:

در هر دو موضع از وسائل، اشاره به نقل شیخ طوسی نیز شده است.

۵) نسخه‌ی هدایة الامّة: و سئل (الصّادق) علیه السّلام عن الدنّ یکون ..... تا آخر متن کافی (هدایه، ج۱ ص۳۸۹).

بحث دوّم: درباره‌ی سند روایت.

نکته الف: سند روایت طبق نسخه‌ی کافی، در حقیقت، دو سند است. در هر دو سند، حفص بن عیسی کناسی وجود دارد. ظاهر رجال شیخ طوسی ص۱۳۳ و ص۱۸۹ و ظاهر رجال برقی ص۳۷ این است که این راوی، امامی است ولی این راوی از نظر وثاقت، مجهول است (تنقیح المقال ج۲۳ ص۲۳۳ و ص۲۳۴) و لذا روایت طبق هر دو سند، ضعیف است (مرآة العقول ج۲۲ ص۲۹۵). توجّه باشد که در سند روایت طبق نسخه‌ی کافی، الحجّال و در سند روایت طبق نسخه‌ی تهذیب، الحجّاج آمده است. صواب، الحجّال است (رجال نجاشی ص۲۲۶ و رجال شیخ ص۳۶۰).

نکته ب: شیخ طوسی در تهذیب روایت را از مرحوم کلینی نقل فرموده. سند شیخ به مرحوم کلینی در مشیخه‌ی تهذیب ص۵ آمده است. سند، متعدّد است که بعضی، صحیح است و صحّت بعض کفایت می‌کند. ولی روایت طبق نسخه‌ی تهذیب نیز به همان علّتی که در نکته الف گفته شد، ضعیف است (ملاذ الاخیار ج۱۴ ص۳۶۴).

بحث سوّم: درباره‌ی دلالت روایت.

از طرفی مفاد روایت این است که قرار دادن خلّ در انائی که در آن خمر بوده، بدون غسل اناء، جایز است. از طرفی دیگر جواز قرار دادن خلّ در اناء کذائی و جواز مطلق انتفاع از خلّ، دلالت بر طهارت اناء و نتیجتاً طهارت خمر دارد. بنابراین، روایت دلالت بر طهارت خمر می‌کند و قدر متیقّن از خمر، موضوع مورد سؤال است. توجّه باشد که اناء در روایت، فاقد خصوصیّت است.

روایت نهم: روایت از مولا ابی جعفر و مولا ابی عبد الله علیهما السّلام.

بحث اوّل: درباره‌ی نسخه‌های روایت.

۱) نسخه‌ی من لا یحضر: سئل ابو جعفر و ابو عبد الله علیهما السّلام فقیل لهما انّا نشتری ثیاباً یصیبها الخمر و ودک الخنزیر عند حاکتها أ نصلّی فیها قبل ان نغسلها فقالا نعم لا بأس انّما حرّم الله أکله و شربه و لم یحرّم لبسه و مسّه و الصّلوة فیه (من لا یحضر ج۱ ص۲۴۸).

بقیّه نسخ روایت (نسخه علل الشرائع ج۲ ص۳۵۷، نسخه‌ی وافی ج۶ ص۲۲۰، نسخه‌ی وسائل الشیعة ج۳ ص۴۷۲، نسخه‌ی بحار الانوار ج۷۷ ص۹۶) در مسأله خنزیر آمده است.

بحث دوّم: درباره‌ی سند روایت.

نکته الف: روایت طبق نسخه‌ی من لا یحضر، مرسله است.

نکته ب: سند روایت طبق نسخه‌ی علل الشرائع، در حقیقت، دوازده سند است که در مسأله خنزیر بیان شد. روایت طبق بعضی از سندها صحیح است و صحّت بعض کفایت می‌کند.

بحث سوّم: درباره‌ی دلالت روایت.

از طرفی مفاد روایت این است که صلوة در ثوبی که خمر به آن اصابت کرده، جایز است. از طرفی دیگر جواز صلوة در ثوب کذائی، بدون غسل ثوب، دلالت بر طهارت ثوب و نتیجتاً طهارت خمر می‌کند. بنابراین، روایت دلالت بر طهارت خمر دارد و موضوع مورد سؤال، قدر متیقّن از خمر است. توجّه باشد که ثوب در روایت، فاقد خصوصیّت است.