موضوع: کتاب الطهارة/نجاسات/خون حیوان فاقد نفس سائله/ رجوع به آیات

با حفظ این نکته، کیفیّت استدلال با آیه‌ی مبارکه به این صورت است که از طرفی سمک طبق احتمال اوّل، از مصادیق طعام و طبق احتمال دوّم، از مصادیق صید و طعام است. از طرفی دیگر زمانی که اکل طعام البحر و اکل صید البحر و از جمله سمک جایز شد، اکل اجزاء اینها از جمله خون نیز جایز است و جواز اکل خون به کمک قرینه خارجی دلالت بر طهارت خون دارد. بنابراین، آیه‌ی مبارکه دلالت بر طهارت خون سمک دارد و بین خون سمک و خون سایر حیوانات فاقد نفس سائله در طهارت عدم القول بالفصل وجود دارد و لذا آیه‌ی مبارکه به ضمیمه‌ی عدم القول بالفصل دلالت بر طهارت خون حیوان فاقد نفس سائله می‌کند.

قال فی الناصریّات ص۹۴: قوله تعالی احلّ لکم صید البحر و طعامه یقتضی اباحة ظاهرة و اباحة لکل سمک و طهارة لجمیع اجزائه لانّ التحلیل یقتضی الاباحة من جمیع الوجوه.

قال فی الغنیة ص۴۱: و یخصّ دم السمک قوله تعالی احلّ لکم صید البحر و طعامه لانّه یقتضی اباحة اکل السّمک بجمیع اجزائه.

قال فی المختلف ج۱ ص۴۷۴: و قوله تعالی احلّ لکم صید البحر و طعامه و هو یدلّ علی اباحة تناول کلّ اجزائه.

قال فی المنتهی ج۳ ص۱۹۲: قوله تعالی احلّ لکم صید البحر و طعامه وجه الدّلالة انّ التحلیل یقتضی الاباحة من جمیع الوجوه و ذلک یستلزم الطّهارة.

ولی بعضی از فقهاء معتقدند که مراد از حلیّت صید و طعام، حلیّت اجزائی از صید و طعام است که اکل آن اجزاء، متعارف است مثل لحم. طبق این نظر، آیه دلالت بر طهارت خون حیوان فاقد نفس سائله ندارد.

قال فی المشارق ج۴ ص۶۵: انّ المتعارف من حلّ الصید حلّ ما یعهد اکله منه کاللّحم و نحوه لا الدّم.

قال فی المعالم ج۲ ص۴۷۱: و الاستدلال بالآیة الاولی (احلّ ......) محلّ تامّل.

قال فی الحدائق ج۵ ص۴۸: و اعترض علیه بعض افاضل المتأخرین بانّ الاستدلال بالآیة محلّ تامّل. اقول: الظّاهر انّ وجه التامّل هو انّ المتبادر من الحلّ هو حلّ ما یعهد اکله منه کاللّحم و نحوه لا الدّم.

قال فی الذخیرة ج۱ ص۱۴۹: انّ المصنّف استدل علی طهارة دم السمک بوجوه. الاوّل: الاجماع. الثانی: قوله تعالی احلّ لکم صید البحر و طعامه و هو یدلّ علی اباحة تناول کلّ اجزائه و فی دلالة الآیة علی العموم تامّل.

قال فی لوامع الاحکام ص۱۱۰: لنا بعد الاصل و الاجماع قوله تعالی لا اجد و قوله احلّ لکم صید البحر و طعامه اذ التحلیل المطلق یقتضی اباحته لجمیع اجزائه و منه یلزم طهر دمه و هو کما تریٰ.

قال فی شرح طهارة قواعد الاحکام ص۳۰۱: و الحجّة فیه بعد ذلک قوله تعالی احلّ لکم صید البحر و طعامه و قوله تعالی لا اجد ...... و بهما استدل فی المختلف و المنتهی و الغنیه ....... و فی بعض هذه الادلّة نظر.

قال فی الغنائم ج۱ ص۳۹۲: و قد یستدلّ علیه بقوله تعالی احلّ لکم ....... و فیه ضعف لعدم تبادر دمه.

نظر دوّم، اقرب به صواب است.