حجیّت و عدم حجیّت خبر واحد «3»/طرق موصله /مقصد ششم: حجج و امارات

موضوع: مقصد ششم: حجج و امارات/طرق موصله /حجیّت و عدم حجیّت خبر واحد «3»

قبل از ورود در اصل بحث مصنّف به ذکر یک نکتهٔ استدرادی می‌پردازند و آن این که آیا بحث از حجیّت و عدم حجیّت خبر واحد یک مسأله اصولی بوده و داخل در مسائل علم اصول می‌باشد یا خارج از مسائل علم اصول بوده و داخل در مبادی آن می‌باشد؟

مصنّف می‌فرمایند در گذشته در ابتدای کتاب، ضابطهٔ مسألهٔ اصولی بیان شد و آن این که هر گاه مسأله‌ای نتیجهٔ آن در طریقهٔ استنباط احکام شرعی قرار گیرد، داخل در مسائل علم اصول می‌باشد ولو این که بحث از ادلّهٔ اربعه یعنی کتاب، سنّت، عقل و اجماع نباشد و بحث از حجیّت خبر واحد این خصوصیّت را دارا می‌باشد، زیرا اگر ما در این مسأله به این نتیجه رسیدیم که خبر واحد حجّت است، می‌توانیم آن را کبرای قیاس فقهی قرار داده و بگوییم: «این خبر واحد است و هر خبر واحدی حجّت است پس این خبر هم حجّت است».

ایشان در ادامه می‌فرمایند بسیاری از علما موضوع علم اصول را ادلّهٔ اربعه قرار دادند و اگر ما موضوع علم اصول را ادلّهٔ اربعه قرار دهیم، بحث از حجیّت خبر واحد خارج از علم اصول خواهد بود، چون نه بحث از عوارض کتاب است، نه عقل، نه اجماع و نه سنّت، چون خبر واحد سنّت نیست، بلکه حاکی و کاشف از سنّت یعنی قول، فعل و تقریر معصوم؟ع؟ می‌باشد.

البته بعضی از علما موضوع علم اصول را ادلّهٔ اربعه قرار دادند و برای این که بحث از خبر واحد را داخل در مسائل علم اصول قرار دهند، مرتکب تکلّفاتی شدند.

یکی از آن تکلّفات، توجیه صاحب فصول می‌باشد. ایشان گفته است که ما موضوع علم اصول را ادلّهٔ اربعه قرار می‌دهیم، اما می‌گوییم در علم اصول بحث از دلیلیّت یک دلیل هم بحث از عوارض همان دلیل است. محقّق خراسانی؟ره؟ توجیه مذکور را مفید نمی‌دانند چون بحث از حجیّت خبر واحد بحث از عوارض دلیل هم نمی‌باشد، زیرا خبر واحد به عنوان سنّت نیست تا بحث از حجیّت آن بحث از دلیلیّت دلیل باشد، بلکه حاکی از سنّت است.

تکلّف دیگر توجیه مرحوم شیخ انصاری است. ایشان می‌فرمایند بحث در ما نحن فیه در واقع در مورد این است که آیا سنّت به واسطهٔ خبر واحد ثابت می‌گردد یا خیر؟ لذا در ما نحن فیه بحث از عوارض سنّت به عنوان یکی از ادلّهٔ اربعه می‌باشد و در نتیجه اگر موضوع علم اصول ادلّهٔ اربعه هم قرار داده شود، بحث از حجیّت و عدم حجیّت خبر واحد، خارج از مسائل علم اصول نمی‌باشد. مصنّف توجیه مذکور را نیز مفید ندانسته و می‌فرمایند... .