مطلب اوّل: دیه جنین «4»/فصل چهارم: توابع /کتاب الديات

موضوع: کتاب الديات/فصل چهارم: توابع /مطلب اوّل: دیه جنین «4»

)و في العظم( أی إبتداء تخلّقه من المضغة )ثمانون( دینارا.

)و في التامّ الخلقة قبل ولوج الروح فیه مائة دینار ذکرا کان( الجنین )أو أنثی(.

)في العظم(

فرع چهارم

مرحله چهارم از مراحل جنین به بیان آیات قرآن و روایات عِظام است. در روایت مذکور آمده است: «قلت: فما صفة خلقته إذا کان عظما؟ فقال؟ع؟: إذا کان عظما شقّ له السمع و البصر و رتّبت جوارحه فإذا کان کذلک فإنّ فیه الدیة کاملة»[1] لکن این قسمت از روایت به قرینه روایات دیگر و از باب جمع بین آن‌ها حمل شده است بر جنینی که کامل شده و روح در آن دمیده شده است لذا مراد از عظام در ما نحن فیه این است که مضغه صورت استخوان به خود می‌گیرد لذا شارح؟ره؟ در تفسیر آن می‌فرمایند: «أی إبتداء تخلّقه من المضغة».

اگر جنین در این مرحله اسقاط گردد مطابق روایات، مانند روایتی که صاحب وسائل؟ره؟ از سلیمان بن صالح از امام صادق؟ع؟ نقل نموده است، هشتاد دینار (هشت صدم دیه کامل) بر عهده جانی ثابت می‌گردد. در روایت مذکور آمده است: «في اللنطفة عشرون دینارا و في العلقة أربعون دینارا و في المضغة ستّون دینارا و في العظم ثمانون دینارا فإذا کُسِیَ اللحمَ فمائة دینار ثمّ هی دیته حتّی یَسْتَهِلَّ فإذا إسْتَهَلَّ فالدیة کاملة»[2] .

مصنّف؟ره؟ در این زمینه می‌فرمایند: «و في العظم ثمانون». قانون‌گذار نیز در بند «ت» از مادّه مذکور می‌فرماید: «عِظام، که در آن جنین به صورت استخوان درآمده لکن هنوز گوشت، روییده نشده است، هشت صدم دیه‌ی کامل».

)و في التامّ الخلقة(

فرع پنجم

مرحله پنجم از مراحل جنین به بیان آیات قرآن و روایات لحم است لذا در روایت فوق بعد از ذکر عِظام آمده بود: «فإذا کُسِیَ اللحمَ ...»[3] . فقهاء غالبا از این مرحله به جنین کاملی که در آن روح دمیده نشده است یاد می‌کنند[4] لذا مصنّف؟ره؟ بعد از ذکر مرحله چهارم یعنی عِظام می‌فرمایند: «و في التامّ الخلقة قبل ولوج الروح فیه مائة دینار ذکرا کان أو أنثی» و در روایت مذکور بعد از مرحله لحم آمده است: «ثمّ هی دیته حتّی یَسْتَهِلَّ»[5] و این نشان دهنده آن است که در مرحله لحم هنوز روح دمیده نشده است.

اگر جنین در این مرحله اسقاط گردد مطابق روایات، مانند روایت مذکور صد دینار (یک دهم دیه کامل) بر عهده جانی ثابت می‌گردد. همان‌طور که بیان شد مصنّف؟ره؟ نیز در این مرحله قائل به ثبوت صد دینار بوده و در این حکم هیچ تفاوتی بین جنین مذکّر و جنین مؤنّث وجود ندارد. قانون‌گذار نیز در بند «ث» از مادّه مذکور می‌فرماید: «جنینی که گوشت و استخوان‌بندی آن تمام شده ولی روح در آن دمیده نشده است، یک دهم دیه‌ی کامل».