موضوع: کتاب القصاص/قصاص عضو /ادامه جلسه قبل

و ما قيل من أنّ الآية حكاية عن التوراة فلا يلزمنا، مندفع بإقرارها في شرعنا لرواية زرارة عن أحدهما (عليه السلام): «أنها محكمة»[1] و لقوله تعالى بعدها: ﴿وَ مَنْ لَمْ يَحْكُمْ بِمٰا أَنْزَلَ اللّٰهُ فَأُولٰئِكَ هُمُ الظّٰالِمُونَ﴾[2] و «من» للعموم، و الظلم حرام فتركه واجب و هو لا يتمّ إلا بالحكم بها. و قد يقدح الشك في الثاني باحتمال كونه معطوفا على اسم «إنّ» فلا يدلّ على بقائه عندنا لو لا النصّ على كونها محكمة.

(ما قیل...):

بعضی از فقهاء در مقام دفاع از نظریه غیرمشهور گفته اند: ایرادی که ذکر شده و مربوط به مسأله نسخ قرآن بوده است، وارد نمی باشد چون آیه مذکور یعنی «و العین بالعین» درصدد بیان حکم شرعی و جعل آن در حقّ ما صادر نشده بلکه این آیه در حقّ قوم یهود نازل شده است و حکایت از این دارد که چنین حکمی در کتاب آسمانی آنها یعنی تورات وارد شده است لذا در ابتدای این آیه شریفه آمده است: «و کتبنا علیهم فیها» لذا استناد به روایات مذکور و اثبات نصف دیه در کنار اجرای قصاص، مسأله نسخ و همچنین تنافی با آیه مذکور را در پی ندارد.

شارح می فرمایند: دفاعیه مذکور مورد قبول نمی باشد چون اوّلا اگرچه در ابتدای این آیه شریفه آمده است: «و کتبنا علیهم فیها» و ظهور در این دارد که این حکم در حقّ آنها جعل شده بود و هیچ اشاره ای به جعل آن در حقّ ما ندارد، و لکن این حکم در بیانات اهل بیت «علیهم السلام» تقریر و تثبیت شده است مثلا در روایتی از زراره از امام باقر «علیه السلام» یا امام صادق «علیه السلام» وارد شده: «أنّها محکمة» یعنی این آیه حکم الهی بوده و در حقّ ما نیز جعل شده است و ثانیا در ذیل آیه مذکور به صورت یک قاعده کلّی آمده است: «و من لم یحکم بما أنزل الله فأولئک هم الظالمون» لذا حکم کردن مطابق حکم مذکور یعنی «أنّ النفس بالنفس و العین بالعین» امری لازم بوده و ترک آن جایز نمی باشد و از مصادیق ظلم به حساب می آید و واضح است که ترک ظلم واجب می باشد و ترک آن میسّر نمی شود مگر به واسطه حکم کردن مطابق صدر آیه مذکور لذا مطابق ذیل آیه شریفه، حکم مذکور برای ما نیز جعل شده است و عمل به آن لازم می باشد.

البته شارح در ادامه به مطلب دوم خدشه و ایرادی را وارد می کنند و آن اینکه احتمال دارد جمله «من لم یحکم بما أنزل الله» عطف بر اسم «أنّ» در صدر آیه مذکور شده باشد لذا مراد از آیه مذکور این می شود که: «و کتبنا علیهم فیها أنّ النفس باالنفس ... و کتبنا علیهم أنّ من لم یحکم بما أنزل الله فأولئک هم الظالمون» و در نتیجه هردو قسمت آیه شریفه حکایت از حکمی دارد که در مورد قوم یهود و کتاب آسمانی آنها جعل شده است و لکن با این وجود روایت مذکور برای اثبات حکم موجود در آیه شریفه برای ما، کفایت می کند و دفاعیه مذکور قابل قبول نمی باشد.