مبانی فقهی بطلان روزه/أحكام المفطرات /كتاب الصوم

موضوع: كتاب الصوم/أحكام المفطرات /مبانی فقهی بطلان روزه

مفطرات روزه

در مبحث فقه، مقدماتی بیان گردید و ویژگی‌هایی خدمت عزیزان ذکر شد. حال در صدد ادامه‌ی آن بحث هستیم و لازم بود که آن را پیگیری نماییم. از جمله مسائلی که ذکر شد و از مفطراتی که بیان کردند و در روایات نیز به‌تفصیل آمده و ذکر شده است، دروغ بستن به خداوند متعال و پیامبر اکرم (صلی‌الله‌علیه‌وآله) است. در برخی عبارات، دروغ بستن به ائمه (علیهم‌السلام) و حتی کذب بستن به معصومین نیز موجب بطلان روزه دانسته شده است.

خب، روایات مربوطه را ملاحظه فرمودید و مشاهده کردید؛ این بحث از منظر سند و دلالت و جهات مختلف، بحثی قابل‌ملاحظه است. آنچه بنده می‌خواهم به‌طور تقریباً اجمالی خدمت عزیزان معروض دارم، این است که اصلِ این فعل، حرام است و جایز نیست؛ منتها اینکه آیا این نهی، دلالت بر مبطلِ روزه بودن نیز دارد یا خیر، دلالتی است که باید جداگانه مورد توجه قرار گیرد که آیا موجب بطلان می‌شود یا خیر.

نکات بسیار دقیق و عالی از این مباحث توسط مرحوم صاحب جواهر (قدس‌سره) به دست می‌آید که ایشان با دقت و توجه خاصی وارد بحث می‌شوند. به‌عنوان‌مثال ملاحظه بفرمایید یکی از مواردی که مطرح است این است که هر نهی و هر بطلانی، آیا به صرف اینکه موجب باطل شدنِ [عبادت] شد، موجب کفاره هم می‌شود یا خیر؟ خودِ عملِ باطل کردنِ صوم، اگر از روی عمد باشد یک حکم دارد و اگر از روی سهو باشد و فرد توجه نداشته باشد، شاید اصلاً بگوییم باطل نشده است؛ اما در آنجایی که ما حکم به بطلان کردیم و روزه باطل شد، یقیناً کفاره دارد و باید کفاره داده شود.
دهان بسته است و پایین نمی‌رود [روزه صحیح است]؛ ولی اگر بداند در موقعی که راه می‌رود یا روز شده است، جزئی از این غذاها را فرو می‌برد، ایشان می‌فرمایند که اگر فرو رفت، این موجب باطل شدن روزه‌اش می‌شود.

این نکته‌ی دقیقی است که صاحب جواهر بدین‌گونه بیان می‌فرماید. حال ما می‌خواهیم بگوییم در مورد کذب بر خدا و رسول، اگر کسی با توجه و عمداً این کار را انجام دهد که موجب بطلان شود، چون اصل این عمل حرام بوده و جایز نبوده است، پس این شخص چه کرده است؟ با فعل حرام افطار کرده است؛ لذا این شخص باید کفاره‌ی جمع بپردازد. خب، به همین مقدار کفایت می‌کنم.