موضوع: كتاب الصوم/أحكام المفطرات /قیء کردن

ادامه قی کردن

مساله ۳: اگر برای روزه دار خودداری کردن از قی کردن عسر و حرج و ضرر و مشقت نداشته باشد، باید خودداری کند.

دلیل:

چون اگر خودداری نکند عمد محسوب می‌شود و قی کردن عمدی مبطل روزه است چنانچه از روایات سابق فهمیدیم و منظور ما از (باید خودداری کند ) وجوب تکلیفی است نه وضعی، یعنی بر روزه دار شرعا واجب است خود را از قی کردن حفظ کند و بحث ما از باطل بودن نیست زیرا چه عسر و حرج و ضرر باشد و چه نباشد در هر صورت اگر قی کند و نتواند قی را در درونش حبس کند روزه اش باطل است و باید قضا کند ضمن اینکه این حکم مربوط به واجب معین است مثل روزه ماه رمضان.

مساله ۴: اگر یقین داشته باشد که بر اثر آروغ زدن، چیزی از گلو بیرون می‌آید نباید عمدا آروغ بزند ولی اگر یقین نداشته باشد اشکالی ندارد.

دلیل: روایات:

۱. سماعه گفت از امام صادق علیه السلام پرسیدم: قلس، آروغ زدن است. غذا از درون مرد بیرون میآید بدون آنکه قی کند و او در حال نماز است. امام فرمود: آروغ زدن ناقض وضویش نیست و نماز را قطع نمی‌کند و مبطل روزه اش نیست.

عن سماعة قال: سألته عن القلس وهي الجشاء يرتفع الطعام من جوف الرجل من غير أن يكون تقيأ وهو قائم في الصلاة، قال: لا تنقض ذلك وضوئه، ولا يقطع صلاته، ولا يفطر صيامه.[1]

از این حدیث فهمیده میشود که نفس آروغ زدن مبطل روزه نیست.

۲. عبدالله بن سنان گفت: امام صادق علیه السلام از مرد روزه داری پرسیده شد که آروغ میزند و از درونش چیزی از غذا بیرون آید آیا روزه اش را باطل می‌کند؟ امام فرمود: نه گفتم پس اگر آن چیز را فرو ببرد بعد از آنکه بر روی زبانش است امام فرمود: مبطل روزه نیست .

عن عبد الله بن سنان قال: سئل أبو عبد الله عليه السلام عن الرجل الصائم يقلس فيخرج منه الشئ من الطعام، أيفطر ذلك؟ قال: لا، قلت: فان ازدرده بعد أن صار على لسانه قال: لا يفطر ذلك.[2] أقول: حمله الشيخ على وقوع الازدراد نسيانا لما سبق.

مرحوم شیخ طوسی این روایت را بر صورتی که فراموش کند روزه است و آن را فرو ببرد حمل کرد. وگرنه اگر متوجه روزه داریش باشد حق ندارد فرو ببرد چون عمد محسوب میشود و روزه اش باطل است.

مساله ۵: اگر آروغ زدن قهری باشد و بدون اختیار چیزی از غذا در گلو یا دهانش بیاید اگر بی اختیار فرو رود روزه اش صحیح است و اگر می تواند آنرا خارج کند بر او واجب است بیرون بریزد و اگر بخورد روزه اش باطل است.

دلیل: عمار بن موسی از امام صادق علیه السلام نقل کرد که درباره مردی که آروغ میزند و چیزی از درونش بیاید سپس به درونش برگردد در حالیکه روزه دار است، پرسیدم امام فرمود: چیزی ندارد یعنی قضا و کفاره ندارد.

عن عمار بن موسى، عن أبي عبد الله عليه السلام قال: سألته عن الرجل يخرج من جوفه القلس حتى يبلغ الحلق ثم يرجع إلى جوفه وهو صائم، قال: ليس بشئ.[3]

منظور امام از (لیس بشیء) آروغ زدن قهری و بی اختیار و فرو بردن شیئی از طعام از روی غیر اختیاری است که قضا و کفاره ندارد وگرنه اگر از روی اختیار باشد حکم همان است که در مساله قبلی گذشت.

مساله۶: اگر مگس در گلوی روزه دار برود سه صورت دارد:

    1. به حدی پایین رفته که فرو بردن آن خوردن محسوب نمی‌شود روزه اش صحیح است چون بطلان روزه متوقف بر صدق اکل است.

    2. و اگر به این مقدار پائین نبود بر او واجب است بیرون آورد.

    3. اگر بیرون آوردن مگس متوقف بر قی کردن دارد دو نظریه است:

    • اگر قی کند روزه اش باطل است و چنانچه فرو ببرد روزه اش باطل میشود و بنا بر احتیاط واجب باید کفاره جمع بدهد (امام خمینی ) چون افطار حرام کرده است.

    • اگر بیرون آوردن مگس متوقف بر قی کردن باشد واجب نیست و روزه اش صحیح است (اکثر مراجع) چون بین وجوب صوم و حرمت اکل مگس تزاحم است و وجوب صوم اهم یا محتمل الاهمیه است، عقل وجوب اهم را برتری میدهد پس اخراج مگس واجب نیست، این نظر اقوی است.