/موعظه‌ی اخلاقی از امام سجاد (علیه‌السلام) /اخلاق ولایی

موضوع: اخلاق ولایی/موعظه‌ی اخلاقی از امام سجاد (علیه‌السلام) /

1- موعظه‌ی اخلاقی از امام سجاد (علیه‌السلام)

حدیثی که محضرتان عرض می‌شود ،یکی از احادیثی است که در مجامع روایی بحار و مانند آن هست: شخصیتی مانند جناب ابوحمزه ثمالی از حضرت امام سجاد (علیه‌السلام) در این ایام هم که متعلق به ایشان است، نقل کرده است. دستور العمل است و حدیث عجیبی است:

«أخبرني أبو الحسن أحمد بن محمد بن الحسن بن الوليد القمي رحمه الله قال: حدثني أبي، عن سعد بن عبد الله، عن أحمد بن محمد بن عيسى، عن الحسن بن محبوب، عن مالك بن عطية، عن أبي حمزة الثمالي قال: كان علي بن الحسين عليهما السلام يقول: «اِبْنَ آدَمَ إِنَّكَ لاَ تَزَالُ بِخَيْرٍ مَا كَانَ لَكَ وَاعِظٌ مِنْ نَفْسِكَ وَ مَا كَانَتِ اَلْمُحَاسَبَةُ لَهَا مِنْ هَمِّكَ وَ مَا كَانَ اَلْخَوْفُ لَكَ شِعَاراً وَ اَلْحُزْنُ لَكَ دِثَاراً إِنَّكَ مَيِّتٌ وَ مَبْعُوثٌ وَ مَوْقُوفٌ بَيْنَ يَدَيِ اَللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ فَأَعِدَّ جَوَاباً».[1] مستمرا این فرمایش را داشتند. حضرت می‌فرمایند: ای فرزند آدم! تو همیشه به سوی خیر و نیکی می‌روی. همیشه به خوبی هستی تا وقتی این چند کار را داشته باشی. به این عبارت «کان یقول» و «ما کان»، دقت کنید. کلمه «کان» در این روایت، زیاد به کار رفته است. «کان» در این روایت به معنای زمان گذشته نیست بلکه بودن است:

1- لزوم داشتن واعظ نفسانی

2- لزوم همت داشتن بر محاسبه نفس

3- پوشیدن لباس خوف و حزن؛ تا زمانی که خوف برای تو شعار باشد. «شِعار»،[2] یعنی لباس زیرینی که می‌پوشد. و در فقه هم داریم که لباس شهرت، پوشیدنش بی‌اشکال نیست. شعار نماد گفته‌ها و رفتارهای انسان است. چهره تو چهره انسان خائف باشد.

4- حزن برای تو دثار باشد. «دثار»،[3] لباس رویین است. تو خوف و حزن داشته باشی. عاقبت‌بخیری در این موارد است. این چهار عامل.

5- لزوم آماده کردن جواب برای روز حساب در قیامت؛ فرزند آدم تو به سراغ مرگ می‌روی و مبعوث می‌شوی و باید در پیشگاه الهی بایستی و مسئولیت هم داری. پس جوابی برای این بعثت و توقف و مسئولیتت داشته باش. به برکت امام سجاد (علیه‌السلام) و حالات ایشان که حقیقت خیر هستند، می‌خواهیم که برنامه‌ریزی کنیم و از مسئولیت و درس و وقت و نظریه‌پردازی‌مان و اینکه در محضر روایات هستیم، فردا جواب خوب و خوش و شایسته و بایسته‌ای برای حضرت حق داشته باشیم که در پیشگاه حضرت حق شرمنده نباشیم.