موضوع: طب اسلامی /فواید سبزی خرفه /بررسی فواید سبزی خرفه در روایات

این متن توسط هوش مصنوعی پیاده‌سازی و سپس توسط انسان برای مستندسازی و تطبیق با فایل صوتی استاد، بازبینی و تأیید شده است.

معرفی منبع و موضوع بحث

مباحث ما در «طب‌المعصومین» بر اساس کتاب «جامع احادیث شیعه»، «ما وَرَدَ فِی الفَرفَخ وَ بَیانُهُ وَ خَواصُّهُ» [1] است؛ یعنی روایاتی که وارد شده است در فواید سبزی خرفه و تبیین شده است خاصیت‌های دارویی این سبزی.

روایت اول: شرافت و نفع خرفه

روایت اول از «کافی» :

«مُحَمَّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عِیسَى عَنْ فُرَاتِ بْنِ أَحْنَفَ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ علیه‌السلام یَقُولُ: لَیْسَ عَلَى وَجْهِ الْأَرْضِ بَقْلَةٌ أَشْرَفَ وَ لَا أَنْفَعَ مِنَ الْفَرْفَخِ».[2]

بر روی این کره زمین، سبزی‌ای شریف‌تر (سبزی خوردنی با شرافت‌تر) و نافع‌تر (سودمندتر) از سبزی خرفه نیست.

عبارت «لَیْسَ عَلَى وَجْهِ الْأَرْضِ بَقْلَةٌ أَشْرَفَ» را در سی‌دی «جامع احادیث» اگر کنار هم باشد جستجو کنید، ۱۷ بار در کتب مختلف آمده است. پس شریف‌ترین و نافع‌ترین سبزی خوردن، سبزی خرفه است.

خواص شیمیایی و دارویی

110 ماده شیمیایی مؤثره دارد در پیشگیری و درمان بیماری‌ها.

سبزی خرفه درمانِ چیست؟ مواد شیمیایی طبیعی موجود در سبزی خرفه که تاکنون کشف شده است، 110 ماده شیمیایی هست. این‌ها «فیتوکمیکال» خرفه است. فیتوکمیکال درتخصصی چیست؟ فارماکولوژی یا داروشناسی. پیشگیری و درمان حداقل 110 بیماری می‌کند. این می‌شود،علاج.

اما در روایات شیعه می‌گوید علاج که بماند، این سبزی خرفه شفای از ۹۹ بیماری هست؛ یعنی درمان به‌گونه‌ای که تا آخر عمرت این بیماری برنمی‌گردد.

وجه تسمیه و تقابل بنی‌امیه با اهل‌بیت

در پاره‌ای از نقل‌ها و تحلیل‌های تاریخی و اعتقادی آمده است که دشمنان اهل‌بیت عصمت و طهارت (علیهم‌السلام)، از جمله بنی‌امیه، به سبب کینه‌های دیرینه، رنجش‌های درونی، حسادت و خصومت‌های ریشه‌دار خود، در صدد برآمده‌اند برخی مفاهیم و تعابیر مرتبط با معارف اهل‌بیت (علیهم‌السلام) را به گونه‌ای دیگر بازنمایی کنند.

بر اساس این گزارش‌ها، آنچه در برخی روایات با عنوان «سبزیِ عاقلان» شناخته شده، از سوی آنان با تعبیری متفاوت مطرح گردیده است. بدین معنا که در موضعی که بیانگر برتری و غلبه معنوی معصوم بر مخالفان دانسته شده، چنین القا کرده‌اند که هنگامی که پیامبر اکرم (صلی‌الله‌علیه‌وآله) یا یکی از معصومان (علیهم‌السلام) پای بر زمین داغ حجاز نهاد، آن را بر «بقلة الحمقاء» ـ به معنای «سبزیِ احمقان» ـ قرار داد. این نحوه تعبیر، در این تحلیل، نوعی جهت‌دهی معنایی و بهره‌برداری سیاسی از الفاظ تلقی شده است.

همچنین در مواردی که روایات به بیان فواید و فضایل این گیاه پرداخته‌اند، گفته می‌شود برخی از مخالفان، از سرِ حسادت ـ به‌ویژه نسبت به حضرت فاطمه زهرا (سلام‌الله‌علیها) ـ کوشیده‌اند با به‌کارگیری عنوان «بقلة الحمقاء» بار معنایی دیگری را القا کنند و میان تعابیر موجود در روایات تمایزی خاص پدید آورند.

ادامه روایت

«لَیْسَ عَلَى وَجْهِ الْأَرْضِ بَقْلَةٌ أَشْرَفَ وَ لَا أَنْفَعَ مِنَ الْفَرْفَخِ وَ هُوَ بَقْلَةُ فَاطِمَةَ علیها السلام ثُمَّ قَالَ لَعَنَ اللَّهُ بَنِی أُمَیَّةَ هُمْ سَمَّوْهَا بَقْلَةَ الْحَمْقَاءِ بُغْضاً لَنَا وَ عَدَاوَةً لِفَاطِمَةَ».[3]

چون کینه ۱۲ امام معصوم را به دلشان و دشمنی با حضرت زهرا دارند، فرمودند بنی امیه ملعون این اسم را گذاشتند.

در کتاب «محاسن» :

«الْبَرْقِیُّ رَفَعَهُ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ علیه‌السلام...»؛[4] مثل همین روایت آمده است «إِلَّا أَنَّهُ أَسْقَطَ»؛ این برقی ساقط کرده است قول معصوم «لَنَا» را. این سبزی خرفه برای ما معصومین است و این بنی‌امیه کینه دارند با ۱۲ امام معصوم و دشمنی دارند با حضرت زهرا؛ این «لَنَا»یش را حذف کرده است.

در کتاب «مکارم‌الاخلاق»: «عَنِ الصَّادِقِ علیه‌السلام نَحْوَهُ»؛ مثل همین روایت آمده است «إِلَى قَوْلِهِ وَ هُوَ بَقْلَةُ فَاطِمَةَ علیها السلام».[5]

روایت دوم: سیره پیامبر (ص) و درمان سوختگی

روایت دوم از «کافی» :«عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنْ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ».[6]

از «محاسن»: «الْبَرْقِیُّ عَنْ أَبِیهِ عَنْ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِنَا عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ علیه‌السلام قَالَ: وَطِئَ رَسُولُ اللَّهِ صلی الله علیه و آله و سلم الرَّمْضَاءَ».[7]

در نقلی چنین آمده است که زمینِ حجاز، به سبب تابش مستقیم و سوزان خورشید، به‌ویژه در نواحی ریگزار، به‌شدت داغ می‌شود. در چنین فضایی، گفته می‌شود هنگامی که کف پای پیامبر اکرم (صلی‌الله‌علیه‌وآله) بر آن ریگزار سوزان قرار گرفت، از شدت حرارت آزرده شد و حتی نعل پای ایشان جدا گردید. در ادامه روایت آمده است که آن حضرت کف پای خود را بر «بقلة الحمقاء» نهاد و بر آن مالید.

بر اساس تحلیلی که از این تعبیر ارائه می‌شود، این حرکت صرفاً جنبه‌ای طبیعی و ظاهری نداشته، بلکه حاوی اشارت و معنایی نمادین نیز بوده است؛ بدین معنا که برخی آن را کنایه‌ای از قرار گرفتن بنی‌امیه در موضعی فرودست و زیر پای حق دانسته‌اند. از این منظر، کاربرد این واژه افزون بر معنای لغوی، واجد بار سیاسی و اعتقادی نیز تلقی شده است؛ چنان‌که در این برداشت، پیوند دین و سیاست در لایه‌های مختلف بیان و روایت، به‌صورت توأمان حضور دارد.

ادامه روایت

«وَطِئَ رَسُولُ اللَّهِ صلی الله علیه و آله و سلم الرَّمْضَاءَ فَأَحْرَقَتْ رِجْلَهُ فَوَطِئَ عَلَى الرِّجْلَةِ».[8]

پس پا نهاد بر سبزی خرفه؛ «رِجله» اسم دیگرش رجله است، «الفرفخ»، «الرجله»، «بقلة الحمقاء». دیدید بنی‌امیه را زیر پایش گذاشت؟

«فَسَکَنَ عَنْهُ حَرُّهَا»؛ تسکین پیدا کرد این سوزش ناشی از داغی زمین و داغی ریگزار. سوزش کف پا از بین رفت؛ یعنی سریع بهبودی پیدا می‌کند، سوختگی پوست ناشی از حرارت سریع خوب می‌شود. «فَسَکَنَ عَنْهُ حَرُّهَا».

دعای پیامبر و برکت خرفه

«فَدَعَا لَهَا»؛ پیغمبر اکرم دعای خیر کرد برای رجله، برای فرفخ، برای سبزی خرفه. پیغمبر هم مستجاب‌الدعوه هست. «فَدَعَا لَهَا وَ کَانَ یُحِبُّهَا»؛ دعای خیر کرد برای سبزی خرفه و پیغمبر اکرم دوست می‌داشت سبزی خرفه را که «بقلة الزهرا» است، نوش جان می‌کرد.

«وَ یَقُولُ مِنْ بَقْلَةٍ مَا أَبْرَکَهَا»؛ از جمله سبزی‌خوردن‌ها که برکتش زیاد است. «وَ مَنْ» پی در پی،یعنی و منِ محمد رسول‌الله (صلی الله علیه و آله و سلم) وا نمی‌گذارند و ترک نمی‌کنند خوردن سبزی خرفه را. «مَا أَبْرَکَهَا»؛ پایش را بزن به سبزی خرفه، (بقلة الزهرا، الفرفخ و الرجله.)

پس «أَبْرَکَهَا» یعنی وا نمی‌گذارم؛ «ما» نافیه است. «مَا أَبْرَکَهَا»؛ منِ پیغمبر اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) وا نمی‌گذارم، ترک نمی‌کنم خوردن سبزی خرفه را.

سبزی خرفه 110 درمان و پیشگیری دارد، هم ۹۹ شفا دارد.