< فهرست دروس

درس نکاح آیت‌الله مکارم

83/09/04

بسم الله الرحمن الرحیم

موضوع : ادامه مسئله 5

بقى هنا امور:

الأمر الاوّل: دليل استحباب هديه مازاد بر مهر در مطلّقات

از جمله امورى كه دلالت مى‌كند بر استحباب متعه در غير موارد عدم مهر آيه 28 سوره احزاب است كه مى‌فرمايد:

﴿ يا أيّها النبىّ قل لأزواجک إن كنتنّ تردن الحيوة الدنيا و زينتها فتعالينَ امتّعكنّ و اسرّحكنّ سراحآ جميلا ﴾.[1]

بعد از جنگ احزاب وضع مسلمانان از نظر مالى بهتر شد و بعضى از زنان پيامبر حال و هواى ديگرى پيدا كردند و خواستار زينت و زيور بيشترى شدند. آيه نازل شد كه غنايم براى بيت المال است و كسانى كه بيشتر مى‌خواهند، طلاقشان را بگيرند و در ادامه تعبير «امتعكنّ» دارد با اين كه نساء پيامبر مدخول بها بودند ولى دستور پرداخت متعه (هديه) مى‌دهد، پس دلالت مى‌كند براين كه در تمام موارد طلاق متعه لازم است.

آيه 241 سوره بقره هم بر اين معنا دلالت دارد: ﴿ و للمطلّقات متاعٌ بالمعروف حقّآ على المتّقين ﴾.[2] اين آيه مطلق است و تمام مطلّقات را شامل مى‌شود.

پس در اين مسئله مى‌توان به آيات استدلال كرد، اگر چه كمتر به آن استدلال شده است.

الأمر الثانى : اقوال عامّه در مورد هديه مازاد بر مهر

بايد در اين مسئله اقوال عامّه را بدانيم. عامّه در مسئله متعه چهار قول دارند كه ما از كتاب مغنى[3] ابن قدامه آن را نقل مى‌كنيم:

قول اوّل : اين قول از على7 و احمد حنبل و جماعتى ديگر نقل شده است. مطابق اين قول هر مطلّقه‌اى متعه دارد. اين قول مطابق آيه است.

آيا متعه واجب است يا مستحب؟ عبارت صراحتى ندارد و شايد ظاهرش وجوب باشد.

قول دوّم : اين قول روايت ديگرى از احمد بن حنبل، ابن عباس، عبدالله بن عمر، شافعى، اصحاب الرأى (دار و دسته ابوحنيفه) نقل شده كه متعه را در مفوّضه، قبل از دخول لازم دانسته‌اند ( مطابق اصحاب ما).

قول سوّم : قول سوّمى از احمد نقل شده است كه زن مفوّضه، قبل از دخول نصف مهر دارد و چنين استدلال كرده است كه اگر دخول حاصل شود تمام مهر ثابت است، حال كه دخول نشده نصف مهرالمثل داده مى‌شود.

اين قول در واقع اجتهاد در مقابل نصّ قرآن است كه در ميان عامّه اجتهاد در مقابل نص كم نيست، گاهى در مقابل نصوص پيامبر9 هم اجتهاد مى‌كنند و كتابى هم در اين زمينه جمع آورى شده است.

قول چهارم : اين قول از مالك، ليث و ابن ابى ليلى نقل شده است و آن اين كه متعه در همه مستحب است و آيه را حمل بر استحباب كرده‌اند.

 


[3] مغنی، ابن قدامه، ج8، ص46.

BaharSound

www.baharsound.ir, www.wikifeqh.ir, lib.eshia.ir

logo