< فهرست دروس

درس اسفار استاد فیاضی

93/08/21

بسم الله الرحمن الرحیم

موضوع: استدلال 46 بر اصاله وجود
این دلیل اصطیاد شده از دلیل اخوند بر رد قائلین به تعلق جعل به ماهیه
الوجود اصیل والا لکانت الممکنات کلها امورا اعتباریا.
اسفار، ج1؛ص 487
اسفار، جلد3،ص431
مجموعه رسایل فلسفی،ص188، رساله اصاله جعل وجود،چاپ حکمت
المشاعر مجموعه رسائل فلسفی جلد 4 ص377 انتشارات صدرا
تفسیر اخوند،سوره حمد، جلد 1،ص371
ولابد قبل تقریر الاستدلال من تمهید مقدمات:
1: المشهور ان الازم ثلاثه اقسام
لازم الوجود الخارجی
لازم الوجود الذهنی
لازم الماهیه
2: المعلول لازم لوجود العله التامه لقاعدتی الشیئ ما لم یجب لم یوجد وضروره وجود المعلول عند وجود العله التامه (این ضروره را متکلم هم قبول دارد) وقالو ان الازم فی معناه المصطلح مختص بالمعلول
3: لازم الماهیه اعتباری لانه لازم للماهیه من حیث هی.
والصوره المنطقیه للاستدلال.
1: لولم یکن الوجود اصیلا لکان الماهیات اصیلا وذلک لبطلان السفسطه وکون الماهیه فی مبحث اصاله الوجود بمعنا کل ما هو غیر الوجود.
:ولو کانت الماهیه اصیلا لکانت العلیه والمعلولیه بین الماهیات.2
3: ولو کانت العلیه والمعلولیه بین الماهیات لکانت المعالیل کلها لوازم الماهیات،لان المعلول لازم للعله التامه.
4: ولو کانت المعالیل کلها لوازم الماهیات لکانت الممکنات الموجوده لوارم الماهیات لان کل ممکن موجود.
5: ولو کانت الممکنات الموجوده لوازم للماهیات لکانت الموجودات الممکنه باجمعها اموراعتباریا لان لازم الماهیه امر اعتباری.
6: لکن التالی باطل لان کل واحد منا موجود بالوجدان وهناک اشیاء ننفعل منها.
وفیه اولا: ان المقدمه الثالثه ممنوعه لان الوجوب بالغیر وجوب سابق علی الوجود عندهم وواضح ان الشیئ قبل وجوده معدوم والمعدوم حال عدمه یجب له العدم من باب الضروره بشرط المحمول فکیف یجب له الوجود ایضا فهل هذا الا ضروره اجتماع النقیضین(یعنی وقتی که وجوب معلول رتبتا قبل از وجود معلول است چطور میتواند وجوب بالغیر داشته باشد در حالیکه معلول معدوم است در ان رتبه)
و اذا کانت العله مختاره کانت نسبته الی المعلول بالامکان لان المختا ر متمکن بذاته من کل من الفعل والترک .والامکان عباره عن لا ضروره الوجود والعدم فکیف تحکمون معه بضروره الوجود وهکذا الکلام فی الوجوب بالقیاس فانه ایضا ینافی الاختیار
وایضا فی فرض الوجوب بالغیرالوجوب صفه للوجود فکیف تتقدم الصفه علی الموصوف.
ثانیا ان المقدمه الرابعه ممنوعه لان الممکنات الموجوده لازمه للماهیات الموجوده حیث ان المعلول انما یجب عند وجود علته تامه ولازم الماهیه انما یکون لازم الماهیه الا اذا لزمها حتی حال عدمها فراجع المباحثات ص274 واسفار ج1 ص117.
ثالثا: ان المقدمه الخامسه ممنوعه لان دلیلهم علی ان لازم الماهیات اعتباری هو:
1:لازم الماهیه صفه للماهیه من حیث هی هی.
2: الماهیه من حیث هی اعتباریه لان الماهیه من حیث هی هی خالیه عن الوجود والعدم کلیهما وواضح ان الخالی من الوجود والعدم اعتباریا.
3: و اذا کان الموصوف اعتباریا لکانت صفته ایضا فی عالم الاعتبارلان الوصف یتحقق بعین تحقق موصوفه لمکان الحمل.
و فیه ان فی الاستدلال مغالطه باشتراک الاسم .
1: لابشرط وهو المراد فی المقدمه الاولی ولذا کان لازم الماهیه لاینفک عنها حال وجودها وحال عدمها بل لا ینفک عنها اصلا.
2:بشرط لاوهو المراد فی المقدمه الثانیه لان الماهیه انماتکون اعتباریا اذا تجردت عن الوجود والعدم کلیهما.لذا ان ماهیتی که صفه میگیرد بشرط لا نیست وان ماهیتی که لازمه ماهیه است لا بشرط است پس استدلال تمام نیست ومغالطه اشتراک اسم شده است بعباره اخری ماهیتی که اعتباری است بشرط لاست و ماهیتی که لازم الماهیه را دارد لا بشرط است لذا استدلال انها درست نیست پس لازم الماهیه صفه للماهیه الحقیقیه.

BaharSound

www.baharsound.com, www.wikifeqh.ir, lib.eshia.ir

logo