درس اسفار استاد فیاضی

91/02/30

بسم الله الرحمن الرحیم

 السفر الأول/ المسلک الأول/المرحلة الثانیة/ الفصل الخامس فی أن العدم مفهوم واحد/نقدهای استاد فیاضی به آخوند/ اقوال در اعدام مضاف/ قول اول و دوم/ ادله قول اول/ج1/ ص 350
 فی تمایز الأعدام أقوال أبعة
 القول الأول
 أنها تتمایز فی الواقع تمایزا تحلیلیا لا خارجیا سواء أثبتنا الوجود الذهنی أم أنکرناه. ذهب إلیه المحقق الطوسی بل جمهور الحکماء و کثیر من المتکلمین.
 (کسانی که به تمایز اعدام قائل اند، تمایز را تحلیلی می دانند. این قول بر مسأله وجود ذهنی وابسته نیست. در برابر قول بعدی که به مسأله وجود ذهنی مرتبط است. مرحوم خواجه سه دلیل بر این اقامه کرده است.)
 و یمکن أن یستدل علی ذلک بوجوه
 الدلیل الأول
 1 لو لم تتمایز الأعدام، لم یصدق استناد عدم المعلول إلی خصوص عدم العلة، إذ لم یکن عند ذاک خصوصیة لعدمه لعدم التمایز.
 (زیرا اگر اعدام تمایز نداشته باشند، فرقی بین اعدام نخواهد بود. بنابر این عدم معلول می تواند به هر عدمی مستند باشد و لازم نیست حتما به عدم علت مستند باشد.)
 2 لکن یصدق استناد عدم المعلول إلی عدم العلة و لا یصدق استناده إلی عدم غیرها. فیصدق«لم یکن غیم فلم یکن مطر» ولا یصدق« لم یکن شمس فلم یکن مطر».
 إذن: تتمایز الأعدام.
 الدلیل الثانی
 1 لو لم تتمایز الأعدام، لم یکن فرق بین عدم الشرط و سائر الأعدام فی منافاته لوجود المشروط لعدم التمایز.
 (عدم نماز به دلیل نبودن شرط طهارت است نه به دلیل عدم های دیگری مثل عدم عبا)
 2 لکن هناک فرق بین عدم الشرط و بین سائر الأعدام فإن عدم الشرط ینافی وجود المشروط دون سائر الأعدام.
 إذن: تتمایز الأعدام.
 الدلیل الثالث
 1 لو لم تتمایز الأعدام، لم یکن فرق بین عدم الضد و بین سائر الأعدام فی تصحیح وجود الضد الآخر.
 (زمینه اینکه این جسم سفید بشود هست زیرا سیاه نیست. اما نمی توان زمینه سفید بودن را نمی توان عدم گرما دانست.)
 2 لکن هناک فرق بین عدم الضد و بین سائر الأعدام حیث إن عدم الضد یصحح وجود الضد الآخر دون سائر الأعدام.
 إذن: تتمایز الأعدام.
 (این سه دلیل را خواجه بیان کرده است. ما نیز می توانیم به همین شکل دلیل اقامه کنیم)
 الدلیل الرابع
 1 لو لم تتمایز الأعدام، لم یصدق کون عدم خاص علة لشیء، إذ لم یکن عند ذاک خصوصیة لعدم. لأن الخصوصیة فرع التمایز.
 (قرآن در داستان زلیخا می گوید که اگر اینکاری که من می گویم را نکند، زندانی می شود. بنابر این عدمی خاص علت شده است برای زندان نه هر عدمی. )
 2 لکن یصدق کون عدم خاص علة لشیء کما فی قوله تعالی« و إذ لم یهتدوا به فسیقولون هذا إفک قدیم»
 الدلیل الخامس
 1 لو لم تتمایز الأعدام، لم ینقسم الأعدام إلی ضروری و غیر ضروری. لأن الانقسام فرع التمایز.
 (اگر دو قسم اند یعنی تمایز دارند)
 2 لکن الأعدام ینقسم إلی ضروری کالدور و عدم اجتماع النقیضین و غیر ضروری کعدم الدیناسور.
 إذن :تتمایز الأعدام
 الدلیل السادس
 1 لو لم تتمایز الأعدام، لم یکن بعضها نقیضا لأمر وجودی و بعضها الآخر نقیضا لأمر وجود آخر.
 2 لکن بعضها نقیض لأمر وجودی و بعضها الآخر نقیض لأمر وجودی آخر. ألا تری أن عدم الإنسان نقیض للإنسان و عدم الماء نقیض للماء و لا یمکن التبادل.
 إذن: تتمایز الأعدام.
 (ده دلیل اقامه شده که شش دلیل را اینجا ذکر کردیم.
 به نظر ما قول صحیح این است.
 اقوال در این مسأله را به شکل تاریخی ذکر می کنیم)
 القول الثانی
 أن الأعدام متمایزة فی الواقع تمایزا تحلیلیا إذا أنکرنا الوجود الذهنی. ذهب إلیه صاحب المواقف فراجع: شرح المواقف/ ج2/ ص 184 تا 189 [1]


[1] (أنه فرع الخلاف في الوجود الذهنى و) ذلك لانه (لا تمايز) بين المعدومات (الا في العقل) فان تلك الاحكام انما تتصف بها المعدومات بحسب نفس الامر في العقل لا في الخارج اذ لا ثبوت للمعدوم الخارجي في الخارج حتى يمكن اتصافه فيه بشي‌ء فلا تمايز بينها الا في العقل‌

BaharSound

www.baharsound.com, www.wikifeqh.ir, lib.eshia.ir

logo